A deterioración da sanidade pública galega

O colapso do Servizo de Urxencias de varios dos hospitais públicos galegos por mor do andazo da gripe non é, de xeito ningún, unha casualidade ou un problema de mala sorte. Por todos os profesionais sanitarios é coñecido que a gripe preséntase todos os anos con especial intensidade nos meses de decembro e febreiro. Xa que logo, previr as consecuencias deste andazo na demanda hospitalaria é un problema orzamentario, de recursos, porque só se amaña con persoal médico e con camas (si, conselleiro Almuiña, as camas son esenciais para os hospitais). O desastre na atención destes días, cos doentes polos corredores, é da responsabilidade do conselleiro de Sanidade, mais tamén do Goberno galego no seu conxunto. Non é, porén, a única tempada na que se poden ver en toda a súa intensidade as resultas dos recortes orzamentarios na sanidade pública galega. Xa van varios anos nos que se recurtan substancialmente as camas e o persoal do cuadrimestre do verán (xuño-setembro). Por outra banda, son visíbeis as deficiencias da dotación de persoal mèdico e sanitario en moitas plantas hospitalarias ao longo das fins de semana.
Mais a deterioración da sanidade pública galega vese tamén nas listas de agarda, que tenden a medrar e non a se reducir, malia os diversos e enxeñosos sistemas de maquillaxe da súa contabilización polo SERGAS. E na atención aos doentes crónicos, onde non se cumpren as directrices dos especialistas médicos, alongando a un ano citas que haberían de se fixar para máis en catro ou seis meses.
O noso persoal médico e sanitario ten unha alta cualificación profesional e humana e até de agora evitou unha deterioración maior coa súa dedicación. Mais os nosos médicos están absolutamente ultrapasados, cunha carga de traballo moi difícil de aturar, agravada pola xubilación dos médicos galegos aos 65 anos, quizais unha das medidas máis lesivas socialmente do Goberno de Núñez Feijóo.
A calidade de vida e a saúde das persoas habería ser o principal obxectivo do noso Goberno. Mais os recortes orzamentarios están a deteriorar gravemente a sanidade pública galega. Cómpre sermos conscientes de que isto só se amaña con máis diñeiro para persoal e de que os recortes sanitarios matan.

Galicia e a reforma constitucional

A crise política xerada pola cuestión catalá saldouse cun certo reactivamento do nacionalismo español, que arela consolidar un proceso de recentralización que vén de lonxe para converter o autogoberno en mera descentralización administrativa e garantir a total supremacía das elites financeiras e mediáticas de Madrid e dos grandes lobbies estatais da distribución enerxética e das actividades concesionais e de grandes construcións.
Este reactivamento e máis a transformación de Núñez Feijóo no candidato á sucesión de Rajoy preferido por estes sectores está a lle dar azos á explicación dos problemas e intereses galegos en clave dependentista. Segundo estas teses unionistas cómpre que Galicia loite por máis España para garantirmos a solidariedade do Estado, xa que non somos quen de nos valer por nós propios.
O argumento é claramente falso, porque o que a Galicia lle cómpre non é máis España, senón máis Galicia, menos España e máis Europa. Porque se Catalunya e Andalucía poden xogar coa súa forza poboacional ou por PIB, nós só achegamos o 5,5% do PIB estatal e o 5,2% da súa poboación. Ademais, os nosos alicerces económicos, os nosos intereses, non son relevantes para o Estado, senón prescindíbeis. Velaí que a nosa única ferramenta de benestar sexa un autogoberno ampliado, blindado e ben financiado.
Euskadi e Navarra, con cadanseu financiamento foral, poden preferir non abrir un proceso de reforma constitucional en clave de federalización real e asimétrica, mais Galicia só conta con esta vía para ter opcións cara á súa estabilidade e benestar social e económico. Porque esa reforma habería garantir ferramentas competenciais fundamentais para o benestar, como a xestión da AP-9 e de todos os portos, aeroportos, estradas e ferrocarrís, as competencias exclusivas en réxime local (para poder suprimirmos as custosas e innecesarias Deputacións) ou a blindaxe competencial a prol da Xunta nas áreas esenciais das políticas enerxética, industrial, agraria e social. Canda esta blindaxe competencial, precisamos un financiamento acaído, baseado na autoxestión de todos os tributos. Cumpriría que o tecido empresarial, universitario e social asumise esta necesidade e prepararmos en serio para o proceso de reforma que ha vir máis tarde ou máis cedo.

Presidente ou candidato?

Núñez Feijóo obtivo en setembro de 2016 a única maioría absoluta autonómica do PP posterior ás eleccións de maio do 2015. Mais, paradoxalmente, nunca foi máis irrelevante en Madrid o PPdeG como dende aquela. O boicot da Moncloa á transferencia da AP-9 (aprobada por unanimidade no Parlamento galego), a falla de información á Xunta a respecto da amortización do Laboratorio de moluscos da UE ou a retención polo Ministerio de Facenda de 321 M€ esenciais para que Galicia poida completar no 2017 o seu dependente e cativo financiamento, son exemplos abondo que explican o mal negocio que fixemos dándolle esa maioría absoluta ao actual presidente.
Mais a maioría absoluta soberanista e a grande malleira que levou o PP nas eleccións catalás do pasado 21-D causáronlle un grave dano ao prestixio da vicepresidenta española Sáenz de Santamaría, que foi até de agora a política clave no freo á influencia do PPdeG e do propio Núñez Feijóo. De súpeto Rajoy comeza ser abertamente criticado, mentres nin Soraya Sáenz de Santamaria, nin Cospedal nin Cifuentes semellan ser unha opción para a remuda do pontevedrés. Por primeira vez, o principal candidato para suceder Rajoy, a grande distancia das demais, é o Presidente galego.
Velaí o ritmo e sotaque do seu discurso de Ano Vello, no que se dirixiu moito máis aos españois ca aos galegos, para demostrar que é o número un na defensa da caduca idea da España uninacional e que subordina os intereses galegos ás supostas razóns de Estado. E, outravolta paradoxalmente, semella que o incremento da dimensión política de Núñez Feijóo en Madrid non xogará precisamente a prol dos intereses galegos.
Porque o precandidato Feijóo á Moncloa é o mesmo presidente de Galicia que asistiu á liquidación do subsistema financeiro galego, ás peores retalladas no servizo sanitario, á suba dos peaxes e deterioración do servizo na esencial AP-9, ás electricidades e combustíbeis máis caros e á peor pobreza enerxética do norte do Estado, nun país que exporta o 40% da enerxía que produce.
Canto mellor o faga de candidato á Moncloa peor o fará como Presidente de Galicia. Porque non se pode estar repenicando e na misa.

Galicia sen pulo

O xeito de gobernar o país de Núñez Feijóo ten tres características fundamentais: I) a total subordinación a respecto do Goberno Rajoy e das elites mediáticas e financeiras do capitalismo de amiguiños do BOE, II) a ineficacia burocrática na xestión e III) a falla dun modelo de País e de ideas cara ao seu futuro.
A subordinación dependentista é evidente. Coa única maioría absoluta do PP no Estado, Núñez Feijóo renunciou á transferencia do noso primeiro eixo vertebrador, a AP-9 e mesmo non foi quen de evitar a suba das peaxes. Renunciou á conexión dos nosos portos co corredor atlántico de mercadorías, a esixir a transferencia dos portos e aeroportos todos e a obter compensación tarifaria polo 40 por cento de electricidade que exportamos sen nos beneficiar. Nas recentes reformas das normativas sanitaria e de promoción empresarial e na súa praxe de contratación pública sempre favorece as macrocorporacións construtoras e concesionais con sede en Madrid, en claro prexuízo das empresas galegas. A irrelevancia da Xunta en Madrid reflíctese na desinformación na que o Goberno central a tiña a respecto da supresión do laboratorio de moluscos da UE en maio último.
A ineficacia xestora e máis a falla de modelo de País e de ideas para o futuro é evidente na falla de políticas exteriores e de promoción económica: Galicia, con toda a súa potencialidade portuaria, enerxética, forestal ou alimentaria non existe no mundo como ecosistema favorábel para os investimentos. O Igape non cumpre a súa función de acompañamento financeiro ás medianas empresas e o Goberno galego non ten opinión nin accións a respecto do crecente oligopolio bancario. A vaga de lumes de outubro e máis a seca que sofrimos atoparon á nosa Administración paralisada e sen plans alternativos.
Nesta altura é evidente que o País precisa dun Goberno merecente dese nome. E comeza ser grave responsabilidade das forzas de oposición (nomeadamente En Marea e BNG que partillan espazo político) arrumbar o xogo miope de ser cabeza de rato para ofrecerlle á sociedade as solucións de entendemento plural e de apertura ás maiorías que precisamos para recuperarmos o pulo.

A tarifa da aldraxe

Os consumidores e empresas galegas sofren a aldraxe dunha tarifa eléctrica única española que castiga a produción e o consumo industrial e prima o transporte para o consumo doméstico dos territorios non produtores, como Madrid. É dicir, que Galicia sofre o custo social, paisaxístico, ambiental e mesmo económico (asulagamento por encoros de terras moi produtivas agrariamente), exporta case o 40% da electricidade que produce e ten que pagala ao mesmo custo ca Madrid. Desculpen, non é verdade. Ten que pagala máis cara ca Madrid porque ao prezo único estatal se lle engaden os tributos autonómicos que gravan a produción.
O sistema eléctrico español vulnera varias Directivas europeas ao primar o transporte da enerxía no canto de promover o consumo a carón da produción, reducindo os custos do transporte eléctrico (30% do total da factura). Ademais, establece, contra o principio de libre concorrencia que alicerza o Dereito europeo, o monopolio do transporte de alta tensión a prol de “Red Eléctrica de España (REE)”, que gaña 300 M€/ano por mor duns prezos abusivos que aproba o propio Goberno do Estado. Un sistema ineficiente que explica que o Estado español sexa o terceiro da UE coa electricidade máis cara.
Mais á ineficiencia hai que lle engadir a arbitrariedade. Porque constitúe unha aldraxe que nós, produtores, teñamos que pagar a electricidade máis cara ca os madrileños que non producen electricidade. Porque constitúe unha gravísima pexa para a nosa competitividade que non poidamos tirar beneficio da exportación dese 40% de electricidade que producimos de máis, atraendo investimentos industriais cos custos enerxéticos máis baixos que haberíamos estar en condicións de ofertar. Porque nun país produtor de enerxía é unha gravísima inxustiza que 500.000 persoas galegas (máis do 18% da poboación) sofran pobreza enerxética.
A CIG soubo promover unha iniciativa lexislativa popular que foi aprobada por unanimidade polo Parlamento deste país, mais que agora se atopa atoada pola política dependentista de Feijóo. A mesma que bloqueou o traspaso da AP-9 e que teima día a día por subordinar os intereses galegos aos das elites mediáticas, financeiras e políticas do Estado que lle dan vida ao tripartidismo dinástico.

O bloqueo das solucións políticas

O proceso de debate do novo Estatut catalán de 2006 e máis o talante supostamente autonomista do Goberno de ZP sementaron en moitos a idea de que a Constitución española de 1978 era quen de evoluír cara un Estado plurinacional onde encaixasemos diversas nacións do Estado. Na Galicia tamén se avanzou substancialmente cara un novo Estatuto no 2006. Até o extremo que xa estaba consensuado un texto ao 95% entre PP, PSdeG e BNG.
Mais o PP optou por rachar os consensos, xerar división social e defender unha idea de España anacrónica, autoritaria e uninacional. Feijóo bloqueou o novo Estatuto na súa xuntanza a tres co Vicepresidente Anxo Quintana e co Presidente Touriño. Mentres, Rajoy, xa líder do PP, recorría perante o Tribunal Constitucional (TC) o Estatut catalán, avivaba o lume da catalanofobia recollendo sinaturas nas praias e bloqueaba o anovamento do TC para evitar unha sentenza que declarase constitucional o Estatut.
En xuño do 2010 o TC “mandó a parar” cunha sentenza que declarou inconstitucionais as principais solucións para avanzar no autogoberno catalán, sendo a primeira vez que se anulaba un texto ratificado antes pola cidadanía. Rachouse, pois, o pacto estatutario entre o Estado e Catalunya e implicitamente a propia Constitución, demostrándose que a interpretación dominante da Constitución impedía a evolución de España cara á plurinacionalidade.
Esta dinámica separadora fixo abrollar o independentismo catalán, até entón en níveis do 10%. O President Mas tentou en setembro de 2012 un pacto sobre financiamento que substituíse a normativa económica do Estatut do 2006, declarada inconstitucional, mais a resposta de Rajoy foi de rexeitar calquera solución negociada.
Dende aquí o Goberno do Estado seguiu na súa teima de negar toda solución política, quer unha reforma constitucional que ratificase os avances estatutarios do 2006, quer un referéndum consultivo, que máis do 70% dos cataláns pedían. Un plebiscito perfectamente constitucional consonte co artigo 92 da Carta Magna.
O bloqueo das solucións politicas permitiu rearmar o nacionalismo español, ariete dunha recentralización que interesa a grande parte do Madrid financeiro, económico e mediático e non interesa nada a Galicia. O bloqueo ás solucións políticas está a prexudicar a convivencia, quizais de xeito irreparábel.

Núñez Feijóo e os lumes

O Presidente recoñeceu este día no Parlamento que o operativo da Xunta foi totalmente sobardado polos lumes do 15-O. Mais Núñez Feijóo considera que ningún dispositivo de extinción podería parar unha vaga de lumes coma aquela, por mor das condicións de temperatura, vento e seca e polo suposto terrorismo organizado causante dos lumes.
O que non di o Presidente é que coa fin de setembro considerou finiquitada a tempada de risco máximo de lumes, prescindindo dos servizos de 436 traballadores (máis de 60 brigadas). Mais daquela a seca era xa grave e os prognósticos daban temperaturas altas e nada de auga para os días seguintes. O 11 de outubro sabíase xa que para a fin da ponte do 12 habería ventos moi fortes e temperaturas altas e non se adoptaron medidas nin se constituiu un Mando Único. É evidente que con eses 436 integrados, a alarma dada a tempo e un Mando Único operativo as vivendas e infraestruturas viarias e enerxéticas terían sido moito mellor defendidas e non habería 49.000 ha. queimadas.
Por outra banda, case un mes despois non hai evidencia ningunha da existencia de bandas organizadas. Núñez Feijóo coñece a macropescuda dirixida hai poucos anos polo pasado fiscal superior de Galicia, Carlos Varela, que ditaminou a orixe intencionada da maioría dos lumes, mais tamén a inexistencia de bandas organizadas. Despois dun mes sen novas sobre os terroristas, o argumento do Presidente comeza a insultar a intelixencia da cidadanía.
Canto ao pacto de país contra os lumes, o Presidente emenda á totalidade as súas políticas de prevención e extinción desenvolvidas estes oito anos e medio. Máis Banco de Terras, volta aos 50 m. de mínimo da planta de eucaliptos a respecto das vivendas, medidas de ordenación forestal… Algúns dos eixos fundamentais da política do conselleiro Suárez Canal (BNG) posterior á vaga de lumes do 2006 que Núñez Feijóo deconstruiu ao chegar á Xunta no 2009. Benvido sexa este necesario pacto de País. Mais Núñez Feijóo ten que adoptar, para ser críbel, medidas reparadoras da ineficacia do seu Goberno. Semella que a conselleira do Medio Rural, Angeles Vázquez, e o director xeral de Ordenamento Forestal, Tomás Fernández-Couto, haberían pagar co cesamento pola súa demostrada incompetencia.

Arde Galicia

No solpor do domingo 15 de outubro os 80 lumes da longa ponte deixaran milleiros de hectáreas queimadas e un gravísimo dano ambiental e mesmo existía perigo para a vida humana e para infraestruturas sociais básicas. Estaba cortada a A-52 n’As Neves, a AG-57 (a autoestrada de Vigo a Baiona) á altura de Vincios-Gondomar e a OU-101 de Ourense a Maceda. O fume ateigaba a área urbana de Vigo.
Núñez Feijóo e a conselleira Ánxeles Vázquez eran ben conscientes da seca e da probabilidade de altas temperaturas e ventos do sur moderados ou fortes neste tempo de outono. Mais preferiron falar de Catalunya nos medios e encomendarse ao deus da choiva (que semella será o que nos salve este luns). Na fin de setembro non se lles anovou o contrato a 436 brigadistas, como se só ardesen os montes no verán.
Amais da delongada seca e da presenza dos tres 30 nas temperaturas, velocidades do vento e humidade ambiental, o lume progresa polo moi curto traballo de prevención dun Goberno galego e pola súa fáctica inaplicación da lei de incendios forestais do 2007 (que prioriza a atención extintiva e a prevención nas contornas habitadas e das infraestruturas viarias, sociais e enerxéticas). O traballo de deconstrución do PP liquidou de feito os Bancos de Terras e a reordenación territorial das Unidades de Xestión Forestal. Mentres, a (non) política forestal segue os diktats pirófitos da grande empresa privada ENCE, á que lle interesa un monte galego inzado de eucaliptos que se vendan a baixo prezo.
Coma sempre ao longo destes oito anos e medio do seu Goberno, Feijóo só sabe falar nos media e botarlle a culpa aos outros. Non conten vostedes con el para unha xestión eficiente ou para solucións prácticas. Este domingo os veciños da parroquia viguesa de Valadares houberon loitar sós contra o lume cos seus propios medios, do mesmo xeito que fixeron os mariñeiros arousáns de hai quince anos, canda o Prestige.

A arrincadeira. O despropósito do 155
Toda a xente ecuánime que coñece un chisco Catalunya e profesa os valores democráticos das sociedades avanzadas consideran que intervir ou suspender a autonomía catalá ao abeiro do artigo 155 da Constitución é unha barbaridade. A cuestión catalá amáñase negociando e, no seu caso, votando con garantías, nunca coa Garda Civil. E menos botando man das competencias catalás en seguranza ou educación ou ilegalizando os partidos independentistas.

Un modelo depredador e dependente

Galicia habería ser o país europeo máis favorábel ao investimento exterior e onde máis doado fose crearmos unha empresa. Claro é, sempre co pleno respecto á normativa laboral, ambiental e fiscal vixente. O Goberno Feijóo, ao longo destes oito anos e medio, caracterizouse polo seu desleixo no eido da promoción empresarial e pola ineficiencia das poucas medidas de política económica adoptadas, como lle recoñecerán a vostedes en privado ducias de emprendedores galegos.
A proposición de lei do PP de fomento de iniciativas empresariais non é un instrumento para o desenvolvemento económico sostíbel, senón para un modelo económico depredador, de actividades extractivas que non continúan co remate do proceso produtivo na Galicia. Deste xeito, a proposta favorece os grandes proxectos empresariais dos grandes grupos estatais e multinacionais nos sectores eólico, mineiro e forestal, en claro prexuízo das pemes galegas. A Consellería de Economía e Industria será a competente para a autorización destas actividades e os informes das Administracións ambiental, hidráulica, de patrimonio histórico, agroforestal ou pesqueiromarisqueira de Galicia non serán obrigatorios para resolver. Para estes grandes grupos será moito máis doado expropiar por causa de interese social no suposto de non poder mercar os terreos precisos para a súa actividade no baixo prezo que sinalen.
O PP evitou tramitar esta norma a medio dun proxecto de lei do Goberno, precisamente para evitaren os trámites de información pública e de participación da sociedade civil que esixe a lexislación vixente. Velaí o seu trámite como proposición do seu Grupo Parlamentario, para garantiren unha aprobación exprés, sen debate social, sen que poidamos tomar conciencia da gravidade desta reforma para os intereses da maioría social galega.
Oriéntase ao territorio á produción enerxética, mineira ou forestal en beneficio de grandes grupos foráneos e sen que o País reciba contraprestación ao prexuízo que sofrirá no ambiente, no equilibrio territorial e na multifuncionalidade do noso medio rural. Sométese a nosa economía aos intereses das elites extractivas españolas e afóndase na liña dependentista de recentralización e explotación de recursos que esas elites queren para Galicia co apoio entusiasta do Presidente Núñez Feijóo.

Efectos do proceso catalán na Galicia

Ocorra o que ocorra hoxe na Catalunya as cousas entre aquel país e o Estado español non serán xa nunca iguais. A fenda é irreversíbel. Mais os separadores, neste contexto, non foron os independentistas, senón as propias elites económicas, mediáticas e políticas de Madrid, que nin souberon nin quixeron ofrecer a unidade de España como fórmula amábel de integración plurinacional, senón como imposición dunha realidade que habería ficar fóra de toda capacidade de decisión cidadá, o mesmo ca a Monarquía. Sempre contando coa axuda dun Tribunal Constitucional escollido só polas maiorías políticas estatais e que decide o 99% das veces a xeito de árbitro caseiro. Como dicía Castelao, o separatismo nace en Madrid.
O proceso, evidentemente, non remata mañá. Mais axiña comezará outro: o da reforma constitucional que esixen as circunstancias para acoller o que é unha realidade social transversal, interclasista e pacífica. O problema catalán non se amaña enviando a Garda Civil ou con represión policial ou xudicial, mesmo con apariencia de legalidade formal. É un problema político.
Os efectos para Galicia deste proceso serán importantes. Na reformulación territorial Galicia non pode conformarse co dependentismo de Rajoy e Feijóo, non pode xogar ser a Rioxa ou Murcia, senón que ten a necesidade de puxar polo máximo autogoberno posíbel, pola máxima autonomía financeira e polo pleno recoñecemento da súa singularidade nacional, a única barreira efectiva contra o noso limitado peso poboacional e económico no Estado. É o momento dun novo relato e só terá éxito se conecta coa xente común, coa sociedade civil.
Mais os efectos irán chegando nas próximas semanas tamén á propia cidadanía. Sectores importantes da dereita urbana, nomeadamente d’A Coruña e Vigo, vanse pechar nun discurso esencialista español cada vez máis incompatíbel coa aceptación da singularidade cultural, política e económica galega. Mais amplos sectores da Galicia máis dinámica evoluirán cara un soberanismo moito máis cívico ca identitario, tanto máis intensamente canto máis evidente sexa que Catalunya saia favorecida do “procès” en termos de ampliación do autogoberno, mellora do financiamento ou recoñecemento do seu dereito a decidir.
Veñen tempos de cambio e cómpre construír sen lle ter medo.