Catalunya triomfant? Os fitos do procés

Este é o artigo publicado no número 47 da revista Luzes. Pode descargarse aquí: Catalunya triomfant? Os fitos do procés. Xoán Antón Pérez Lema Luzes. Setembro de 2017, ou ler a continuación:

No país dos cegos

Con máis do 90% dos votos escrutados, Pedro Sánchez obtén unha grande maioría (49,8% fronte ao 40,2% de Susana Díaz e o 10% de Patxi López) que despexa case todas as dúbidas a respecto da clara hexemonía que adquire no partido. Porque, agás en Andalucía e Aragón (aquí por moi pouco) gañou en todos os territorios, mesmo en Asturies, País Valenciâ, Castela a Mancha e Estremadura contra cadanseus Presidentes autonómicos. Dominará, pois, a organización federal e case todas as autonómicas, que celebrarán cadanseu Congreso nos vindeiros setembro e outubro.
No noso País a vitoria de Sánchez Castejón constitúe unha auténtica malleira (66% fronte ao 23% de Díaz e o 7% de López), sobre todo diante do apoio pechado outorgado á Díaz polos grandes baróns do PSdeG (Abel Caballero, Carmela Silva, Pepe Blanco, Mar Barcón, Beatriz Sestayo ou Fran Caamaño, mesmo dende fóra apoiouna Paco Vázquez). Galicia, xunto con Catalunya (82% de votos pro Sánchez) foi dos territorios onde menos callou o relato da nación grande e única da líder andaluza, certamente desvencellado do xorne e angueiras das nacionalidades e da España urbana. O resultado, como o das primarias que gañou Xaquín Leiceaga, prognostica un Congreso galego que rachará co vello PSOE e ratificará a alternativa plural fronte a Feijóo. Pilar Cancela, Valentín Formoso, Gonzalo Caballero, Lara Méndez e quizais Leiceaga serán algúns dos novos dirixentes, malia que o modelo de partido mudará cara un meirande empoderamento das bases.
Sánchez Castejón non é ningún crack, mais soubo percibir a fonda desafección dos seareiros socialistas coa involución de Zapatero (2010), co Goberno de Rajoy (2011-2015) e, sobre todo, coa abstención socialista ordenada pola Xestora que lle deu a presidencia a Mariano Rajoy. E gañou fronte ao cerco mediático de Madrid e fronte Felipe González, Alfonso Guerra, Zapatero, Rubalcaba e case todos os protagonistas dun PSOE que lle foi mercando o relato social, económico e territorial ao PP ao longo destes anos, mentres os seus electores vían como empeoraban as súas condicións de vida e, nomeadamente, como os seus fillos e netos non podían integrarse nunha sociedade cada vez máis desigual.
Porque, se algo amosou esta xeira, foi que a xente xa non admite calquera intermediación, senón que quere responsabilizarse das súas decisións e rachar, seguramente que dende a tranquilidade, co que hai. Para ir noutra dirección.

Votar non é delicto

Estes días ficamos pampos diante dos manexos do Fiscal Xeral e do Goberno do Estado para nomear os Fiscais do seu gosto político. E puidemos lembrar cando en novembro do 2014 o Fiscal Xeral daquela, Eduardo Torres Dulce, ordenou a interposición dunha querela criminal contra Artur Mas e algúns dos conselleiros do seu Goberno por mor da consulta do 9-N. Unha actuación ordenada dende Madrid, que descoñecía que a Xunta de Fiscais adscrita á Fiscalía Superior de Catalunya determinara, por unanimidade, que non cumpría interpor querela por non existir delicto ningún.
Foi esta a primeira dunha ampla xeira de actuacións paraxudiciais e xudiciais (xuízos do 9-N contra Mas e conselleiros, nova querela contra a Mesa do Parlament, a espionaxe policial ordenada polo ex ministro Jorge F. Díaz…) que tentan parar coa represión unha realidade política e social incuestionábel. Porque pode ser que haxa máis persoas a prol de ficar no Estado ou de marchar, mais o que ratifican todas as enquisas é que entre un 75 e un 80% da cidadanía catalá queren decidilo, queren votar. E esta normalidade democrática (pór as urnas) constitúe anatema para o Goberno Rajoy e as tres forzas unionistas, que negativizan o que de por si é positivo: que a xente decida.
Os gobernos canadiano e británico actuaron dun xeito moi distinto canda os referendos de independencia quebequeses e o plebiscito escocés de 2014. Permitiron cadansúa consulta vencellante establecendo as súas regras de xogo para o caso de que a independencia gañase. Nas tres ocasións perdeu a opción independentista, pero non caeu o mundo. Eu estaba en Edinburgh aqueles días de setembro e ao día seguinte funcionaron a xeito hospitais, transportes e servizos públicos, abriron os pubs e xogouse a liga a finde seguinte. Non pasou nada.
Cal é o problema para que PP, PSOE e Ciudadanos consideren calquera consulta á cidadanía en Catalunya como unha catástrofe? Por que a vella pseudoesquerda (Juan Luis Cebrián, Alfonso Guerra) reclama a suspensión da autonomía? Por que non se admitiu polo PP o pacto competencial e financeiro incorporado ao novo Estatut? Por que en 37 anos de autonomía non se completaron as transferencias? Por que moitos cataláns se senten rexeitados en Madrid e Castela?
A represión non poderá parar indefinidamente que a xente de Catalunya decida.

Gaña Leiceaga, perde Feijóo

As primarias para elixir candidato do PSdeG á Presidencia da Xunta remataron cunha relativa sorpresa, pois Xaquín F. Leiceaga impúxose a Méndez Romeu (55,67% vs. 44,33%). A participación, arredor dun 65%, foi moi alta, en comparanza coas obtidas en procesos de primarias ou congresuais de Podemos, Anova ou o BNG. Quizais sería porque os dous proxectos eran nidios e definidos. E ía haber, de certo, gañadores e perdedores.
O exconselleiro Méndez Romeu achegaba boa capacidade política e relacional, indubidábel intelixencia e ampla experiencia. Achegaba tamén o apoio do superalcalde Caballero (en Vigo Romeu arrasou cun 77% de votos), da presidenta da Deputación pontevedresa Carmela Silva, dos exministros Caamaño e Blanco, do exalcalde lugués Orozco, do ex secretario xeral Pachi Vázquez e dos restos do vazquismo coruñés. Achegaba o proxecto de hexemonía socialista propio da época do felipismo e do guerrismo, que no 2016 é tan irreal que constitúe pouco máis ca unha desculpa para non artellar a alternativa plural que lle dea o relevo democrático a Feijóo.
Fronte esta potente alianza, Leiceaga achegou o sentido común da afiliación de base (que ten claro que o adversario é o PP e non acredita noutras andrómenas) e un proxecto de País que sempre lle acompañou e que lle vai permitir participar con forza nunha coalición galeguista e progresista de goberno, no caso moi probábel que PP e C´s non acaden no vindeiro outubro a maioría absoluta.
É chocante ler que a escolla entre F. Leiceaga e M. Romeu era puramente de persoas ou de grupos. Porque non era tal. Tratábase de decidir entre un proxecto de cambio, con perspectiva de País ou a recreación dun pasado localista e xacobino, en conexión con aqueles que semellan preferir Rajoy ou Feijóo a lle ofrecer á cidadanía unha alternativa plural que mellore a calidade da nosa democracia, que aposte polo crecemento e que enfronte as reformas precisas para lle dar canle á plurinacionalidade do Estado.
Velaí que o perdedor destas primarias sexa, moito máis ca Méndez Romeu e os seus aliados, o propio Núñez Feijóo. Porque agora, coma no xa distante 2005, enxérgase unha moi probábel alternativa plural que sexa quen de arquivar o austeritarismo romo e falto de xestión e ilusión que definiu estes sete anos de goberno do PP no noso País.

A viaxe a ningures de Pedro Sánchez

O pacto do PSOE con C´s que aprobou este sábado a afiliación socialista, malia a abstención dunha metade da mesma, constitúe máis un sinal ca un camiño de goberno, xa que está condenado á derrota parlamentaria. A investidura de Pedro Sánchez non será posíbel, ao só votar a prol os 131 deputados laranxas, socialistas e os dous canarios de CC e NC. Abrirase, entón, o sábado un periodo de dous meses para acadar outro candidato, que semella moi difícil de xurdir. Despois, habería eleccións o 26 de xuño.
Mais o pacto é sinal de cousas que están a pasar. Curiosas, cando menos, se non moi significativas. O PSOE emenda de totalidade o seu programa electoral socialdemócrata e asume propostas nidiamente de centro-dereita, renunciando a medidas (revisión das contrarreformas local, laboral, educativa e de seguranza cidadá do PP) que son de amplo consenso nos ámbitos políticos progresistas de todo o Estado. Deste xeito, recoñece nidiamente que son os das portas xiratorias, os Felipes, Guerras e Rubalcabas, as persoas que mandan no partido. Seica o PSOE renuncia definitivamente á socialdemocracia.
Para máis, o PSOE ratifica de vez a súa inanidade fronte ao problema da plurinacionalidade de España e mércalle a C´s a súa visión centralista, como sempre tendeu a mercarlla ao PP. O PSOE amosou non ter alternativa ao xacobinismo paifoco do PP e de C´s. Velaí a participación tan baixa que a consulta socialista obtivo no PSC.
Canto a Pedro Sánchez, é evidente que se reforzou no curto prazo. Mesmo garantiuse ser o candidato nunhas cada vez máis probábeis eleccións no verán. Mais deixar o amplo espazo do centro-esquerda a outros vaille custar, ao mellor de xeito definitivo, o carácter de referente dese espazo político, onde se sitúa a meirande parte da cidadanía, que refuga frontalmente das resultas da lexislatura do PP.
Ese amplo espazo cidadán pedía un Goberno de progreso. E Pedro Sánchez non soubo, non quixo ou non puido darllo. De aquí a xuño Pedro Sánchez gastará o crédito que gaña estes días e o PSOE ficará máis preto de ser secundario nas preferencias dos sectores sociais progresistas.

Rubalcaba ou o medo ao cambio

Rubalcaba foi elixido Secretario Xeral do PSOE cunha moi curta maioría (51,1%-48,8%) entre os 956 delegados federais, máis ben representativos das elites burocráticas do Partido ca das bases militantes e, sobre todo, dos simpatizantes. Tratábase, sen dúbida, de escolleren a máxima responsabilidade orgánica e non a candidatura á Presidencia do Goberno do Estado.
E tamén é certo que Carme Chacón, a alternativa, partillou con Rubalcaba o pecado de integrar o Goberno Zapatero, responsábel da viraxe neoconservadora de maio do 2010. Mais o que non se pode negar é que a burocracia socialista pensou nomeadamente en si propia ao escoller o candidato máis fracasado desque o PSOE voltara á legalidade, no 1976.

Lóxica conservadora e burocratizante

Na escolla por Rubalcaba agroma unha lóxica conservadora moi perigosa para o PSOE. Porque esta vitoria non sería  posíbel sen botar mán de todos os arteiros trucos propios da peor tradición do felipismo e do guerrismo, incluíndo unha reportaxe abxectamente parcial a catro  páxinas o último domingo anterior ao Congreso no xornal de PRISA, alén doutras informacións contra Chacón que lle foron inducidas ao xornal dereitista de Pedro J. Ramírez.
O acto de votación dos burócratas compoñentes do 51% de Rubalcaba tentou, desafortunadamente, non xa parar as agullas do reloxio da historia, senón mesmo atrasalas para voltar aos felices 80 das maiorías socialistas. Non hai reflexión ningunha a respecto dos feitos nacionais periféricos da España plural, porque -afirma Rubalcaba- a mensaxe socialista hase escoitar “coas mesmas verbas e o mesmo acento en todos os territorios españois”.
Por outra banda, tampouco hai achegamento ningún á realidade do paro xuvenil, ao movemento dos anoxados do 15-M, aos emprendedores, ao drama das familias afundidas pola escaseza e o desemprego. E si hai un aceno de desprezo ao ditame popular do 20-N. Aínda por riba de obter Rubalcaba o peor resultado electoral da historia moderna do PSOE os mandaríns escollérono para Secretario Xeral. A mensaxe ao cidadán potencial votante socialista é nidio:  “vos non entendedes de política, nós si.
Este PSOE recentralizador, burócrata e afastado da cidadanía vaino pasar moi mal de hoxe en diante. Porque a súa capacidade de constituir o polo de atracción dos españois de centro-esquerda e esquerda pertence xa á historia. Dende xa haberá competir duramente e quizais non sempre con avantaxe con IU, Equo e as forzas nacionalistas de Galicia, Euskadi, Catalunya, Nafarroa, Illes Balears e País Valenciá.
Quizais esta escolla de Rubalcaba marque definitivamente ao bipartidismo como un sistema do pasado.

Catalunya  e Galicia

Alén diso, a derrota de Carme Chacón proxecta unha sombra alongada a respecto da sempre difícil relación entre PSC e PSOE. A frialdade de Rubalcaba cos socialistas cataláns prognostica tensións moi importantes. Por outra banda, semella que Carme Chacón vaino ter difícil para manterse como alternativa até as primarias do 2015. Semella que a nova dirección vaille negar o pan e o sal e tampouco ten doado atopar cuarteis de inverno cómodos na súa casa de orixe: o PSC.
Canto á Galicia o resultado constitúe un evidente reforzo de Pachi Vázquez e dos seus até de agora circunstanciais aliados, os alcaldes de Vigo e Lugo. O Congreso do PSdeG está practicamente decidido,ao se sumar ás forzas da rúa do Pino ás de Ferraz. Fran Caamaño haberá agardar mellor ocasión, quizais baixo o abeiro da Secretaría Territorial da circunscrición coruñesa. Agás que se produzan, despois do Congreso Nacional do PSdeG, eventuais movementos de converxencia entre os sectores críticos do BNG e do PSdeG, o que é posíbel, mais pouco probábel.
Como conciliará este PSdeG dominado por Pachi no seu próximo Congreso galeguidade con socialdemocracia? Pois semella que moi mal, á vista do recentralizador discurso de Rubalcaba e do incoherente relatorio congresual  do exconselleiro Méndez Romeu a prol dunhas Deputacións Provinciais que constitúen o máis ineficaz, impopular e caciquil sistema de xestión territorial deste País que chamamos Galicia.