AP-9, nova aldraxe

O goberno do estado vén de vetar, outravolta, o debate no Congreso da proposición de lei aprobada por unanimidade do Parlamento nacional galego para lle transferir a Galicia a titularidade e xestión da autoestrada AP-9. O veto constitúe unha competencia gobernamental a respecto das proposicións de lei que impliquen aumento do gasto público ou diminución do ingreso, consonte co artigo 134.6 da Constitución.
Esta decisión, de uso absolutamente excepcional, podería non se ter en conta pola Mesa do Congreso, mais PP e C’s contan coa maioría absoluta nese órgano, polo que semella que a decisión unánime da cidadanía galega vai ser rexeitada con todo desprezo polo poder estatal, como xa pasou coa primeira proposición aprobada o ano pasado ou coa proposición de lei galega de transferencia das competencias sobre tráfico (2010) pola que pulou o vicepresidente Anxo Quintana no 2008.
O argumento do Goberno do Estado é que o traspaso a Galicia lle xeraría ao Estado obrigas coa concesionaria por uns 4.400 M€, o que é absolutamente falso, pois que a proposta non prevé o resgate da concesión e as transferencias ás Comunidades Autónomas efectúanse sempre en réxime de subrogación, asumindo estas as obrigas estatais anteriores.
Velaí que esta decisión constitúa unha labazada á cidadanía galega representada no noso Parlamento e un insulto á intelixencia colectiva do noso País. A España preocúpalle moito máis o negocio da concesionaria ca os intereses dos galegos, moi dependentes na Galicia atlántica (75% da poboación) deste eixo vertebrador pola falla na práctica dunha estrada alternativa completa. España condénanos a pagar 40 € pola viaxe ida e volta de Ferrol a Vigo, mentres casteláns e andaluces seguen a circular entre as súas cidades por autovías de balde.
Esta decisión tamén amosou a falla de peso real do PPdeG no contexto estatal. Todos fomos quen de comprobar polas declaracións do vicepresidente Rueda que o Goberno galego non sabía desta nova con anterioridade. Enteirouse polos xornais.
Alberto Núñez Feijóo xa non manda nada en Madrid. Que mal negocio o do pobo galego ao lle dar a maioría absoluta.

Os sumidoiros do estado

Téñome por persoa de lei. Ou, como diría a finada da miña aboa Antonia, por un home de orde. Velaí que cando foi o 11-M, no xa lonxano 2004, acreditase no relato do Ministro do Interior polo menos durante as primeiras tres ou catro horas, até que ben clariño ficou que mentía. Como mentira o seu Goberno todo poucos meses antes, canda a catástrofe (ambiental e democrática) do Prestige. Dende entón sigo a defender aos funcionarios policiais, mais desconfío sempre dos seus mandos políticos, quer Ministros do Interior, Directores Xerais da Policía e Garda Civil, quer Delegados do Goberno ou determinados Comisarios Xerais pata negra, que cren só responder perante o seu Ministro e a Historia.
Existen xa probas de cargo abondas que demostran a conspiración delictiva, cando non a autonomía de actuación á marxe de calquera control democrático, de enteiras unidades policiais. A chamada Policía Política ou Policía Patriótica, creada polo anterior Ministro do Interior, Jorge Fernández Díaz, semella xa unha realidade acreditada. Unha Policía usada fraudulentamente para combater o independentismo catalán -pacífico, cómpre non esquecelo-. Arrepiamos coas gravacións onde o Ministro animaba ao Xefe da oficina Anti-fraude catalá para espiar parentes de Francesc Homs, Artur Mas ou Oriol Junqueras, prometéndolle apoio aberto dende a Fiscalía e gabándose ambos os dous de terlles “desfeito a sanidade catalá”.
Que dicir do comisario Villarejo, sospeitoso de ferir a coitelo a unha doutora supostamente acosada polo Presidente de Ferroglobe, Javier López Madrid e de usar os medios da Administración en beneficio da súa axencia de información? Ou das interferencias a respecto das pescudas policiais sobre o duplex do ex presidente madrileño, Ignacio González, na Costa do Sol? Ou do absoluto ridículo de lle atribuir ao entón alcalde barcelonés, Xavier Trias, a titularidade dunha conta falsa en Suiza?
Pois ben, até de agora só o Parlament catalán abriu unha pescuda oficial sobre estes feitos delictivos, mentres que PP, C’s e, até de agora, o PSOE (boa oportunidade para que Pedro Sánchez amose a remuda de paradigma) bloquearon até de agora calquera investigación a serio dende o Congreso dos Deputados.
Nunha democracia só nos poden investigar por orde xudicial. O outro chámase Estado policial ou Estado autoritario.

Abran as fiestras

O resultado das primarias do PSOE condicionou en certa medida a oportunidade da moción de censura de Unidos Podemos, En Comú Podem e En Marea. O trunfo indiscutíbel de Pedro Sánchez nas primarias socialistas, baseado na vontade da maioría da afiliación socialista de decidiren sen a intermediación dos baróns e das portas xiratorias e de expresaren a súa oposición á continuidade do Goberno do PP, outorgoulle ao PSOE a primacía “inter pares” da alternativa ao Goberno do PP. Seica os novos dirixentes do PSOE non queren saber de mocións de censura no curto prazo, mais o voto pro Sánchez das primarias sitúa esa moción na cerne do contrato. E incumprir o contrato coas súas bases tiraríalle toda a lexitimidade ao líder socialista.
O Goberno alternativo ao PP é preciso por razóns de política social, para cobrirmos a xeito os servizos públicos, darlle pulo ao diálogo social e equilibrar a política económica en termos que sexan quen de garantir a inclusión e cohesión sociais. Mais, por riba de todo, é preciso por razóns de hixiene democrática. Cómpre botar democraticamente un PP enchoupado na corrupción que, ademais, desenvolve unha política dirixida a bloquear a maioría parlamentaria da oposición e a construír un búnker legal que o garde das pescudas e decisións xudiciais contra as súas prácticas corruptas.
Mais o C´s de Albert Rivera non conta para esta andaina, porque o seu é blindar e desodorar o Goberno popular. Con quen teñen que contar Pedro Sánchez e Pablo Iglesias e con todas as forzas territoriais a quen se lles haberían propor un marco xurídico-político que poida conciliar a España plurinacional co dereito a decidir das súas distintas nacións, mesmo dende uns alicerces que fagan o posíbel por unha continuidade en común que respecte a identidade e intereses das distintas nacións que coexisten no Estado.
Construír axiña un Goberno alternativo ao do PP é esencial para a nosa convivencia democrática. E mesmo contribuirá a rexenerar eficazmente o espazo político da dereita española. De seguro que pasar pola oposición lle permitiría rexenerarse e mesmo autoinventarse, posibilitando as reformas constitucionais que o Estado e o conxunto das súas nacións e territorios precisan para avanzar.

Macron e a Europa

Como xa prognosticamos hai quince días, gañou Macron moi amplamente. O escrutinio ao 77% dálle a Mme. Le Pen o 36,6% dos votos fronte ao 63,4% de Emmanuel Macron. Moi pouca colleita extremista para tanto balbordo, cando amplos sectores (fálase do 20%) da dereita dura de Fillon xogaron á extrema dereita e un irresponsábel sector da esquerda de Mélenchon amosou unha equidistancia merecente da reprobación do conxunto dos demócratas.
Vencido (polo de agora) o feixismo, cómpre ollar para o trunfo deste Presidente sen partido. Esquerda, centro e dereita democráticas aliñáronse a carón deste Presidente, o máis novo dende o corso Bonaparte. Mal menor? Moi probabelmente. Un candidato que medra do 24% ao 64% entre a primeira e a segunda volta suma por exclusión. É evidente.
Macron ten agora dúas prioridades. A primeira deseñar unha estratexia cara ás eleccións parlamentarias de xuño. Cal será a súa aposta? O esquerdista alternativo Mélenchon pode acadar a maioría na segunda volta en moitos distritos, mentres a dereita republicana é moi difícil que obteña un grupo potente. De calquera xeito, semella que Macron non ten tempo de cooptar candidatos parlamentarios gañadores.
Máis voltas ten a pegada que poida causa Macron na nova Europa. Descontado o tempo de impasse das lexislativas francesas de xuño e as eleccións xerais alemás de setembro, Macron ten a lexitimidade de lle dar pulo a unha anovada federalización da Europa, de construír un discurso da unidade europea que lle opór ao brexit, mais tamén ao depresivo relato dos primeiros ministros húngaro, polaco e español ou á ollada curta dos ministros de Finanzas holandeses, fineses ou alemáns. Os liberal-demócratas do flamengo Guy Verhofstadt ou do FDP alemán e o Partido Demócrata italiano, outravolta dirixido polo fiorentino Matteo Renzi, de seguro estarán ao seu carón nesta andaina.

A arrincadeira. Alberto Rivera e Macron
Poucas ocasións mellores para dar o espectáculo ca a autocomparanza entre os cidadáns Albert Rivera e Inés Arrimadas e o presidente eleito Emmanuel Macron. Nin C’s nin UPD encaixan no esquema liberal-demócrata europeo, onde fan parte o PNV e o PDCAT, a antiga Convèrgencia. Semella que en Bruxelas xa se decataron e porán aos laranxiñas no seu sitio, máis cedo ca tarde.

Votar non é delicto

Estes días ficamos pampos diante dos manexos do Fiscal Xeral e do Goberno do Estado para nomear os Fiscais do seu gosto político. E puidemos lembrar cando en novembro do 2014 o Fiscal Xeral daquela, Eduardo Torres Dulce, ordenou a interposición dunha querela criminal contra Artur Mas e algúns dos conselleiros do seu Goberno por mor da consulta do 9-N. Unha actuación ordenada dende Madrid, que descoñecía que a Xunta de Fiscais adscrita á Fiscalía Superior de Catalunya determinara, por unanimidade, que non cumpría interpor querela por non existir delicto ningún.
Foi esta a primeira dunha ampla xeira de actuacións paraxudiciais e xudiciais (xuízos do 9-N contra Mas e conselleiros, nova querela contra a Mesa do Parlament, a espionaxe policial ordenada polo ex ministro Jorge F. Díaz…) que tentan parar coa represión unha realidade política e social incuestionábel. Porque pode ser que haxa máis persoas a prol de ficar no Estado ou de marchar, mais o que ratifican todas as enquisas é que entre un 75 e un 80% da cidadanía catalá queren decidilo, queren votar. E esta normalidade democrática (pór as urnas) constitúe anatema para o Goberno Rajoy e as tres forzas unionistas, que negativizan o que de por si é positivo: que a xente decida.
Os gobernos canadiano e británico actuaron dun xeito moi distinto canda os referendos de independencia quebequeses e o plebiscito escocés de 2014. Permitiron cadansúa consulta vencellante establecendo as súas regras de xogo para o caso de que a independencia gañase. Nas tres ocasións perdeu a opción independentista, pero non caeu o mundo. Eu estaba en Edinburgh aqueles días de setembro e ao día seguinte funcionaron a xeito hospitais, transportes e servizos públicos, abriron os pubs e xogouse a liga a finde seguinte. Non pasou nada.
Cal é o problema para que PP, PSOE e Ciudadanos consideren calquera consulta á cidadanía en Catalunya como unha catástrofe? Por que a vella pseudoesquerda (Juan Luis Cebrián, Alfonso Guerra) reclama a suspensión da autonomía? Por que non se admitiu polo PP o pacto competencial e financeiro incorporado ao novo Estatut? Por que en 37 anos de autonomía non se completaron as transferencias? Por que moitos cataláns se senten rexeitados en Madrid e Castela?
A represión non poderá parar indefinidamente que a xente de Catalunya decida.

A irrelevancia sobrevida do PPdeG

Aos que acreditamos no autogoberno de Galicia, que haxa máis ou menos ministros galegos déixanos bastante indiferentes. Nunca a presenza de presidentes do Goberno e ministros galegos resolveu os problemas de fondo dos galegos. Os únicos avances substanciais dende 1936 foron os derivados da recuperación da autonomía.
Mais dende a segunda metade do século XIX non faltan amplos sectores sociais galegos que acreditan nun xogo de curto alcance, que é o de gañar suposta presenza na Corte en troques de perder identidade e capacidade de autogoberno. E, nese xogo, ter ministros galegos é importante porque mide a relevancia do PPdeG no conxunto do PP estatal.
Feijóo vén de gañar cunha inusual maioría absoluta. O seu trunfo e o correlativo devalo do PSOE foi decisivo para abortar a posibilidade dun Goberno alternativo a Rajoy. Semella, pois, que esta vitoria electoral habería outorgarlle ao PPdeG un rol fulcral no contexto do PP. E vimos que non foi así nesta remuda do Goberno do Estado. Que ocorreu?
No curto prazo, o trunfo de Feijóo empoderou substancialmente a Rajoy, que con 137 sobre 350 deputados interpreta, porén, que pode seguir a traballar coas feituras da maioría absoluta, diante da debilidade do PSOE e de C’s cara un novo proceso electoral estatal, posíbel xa dende o vindeiro verán. E este empoderamento afasta de vez toda perspectiva de que Feijóo poida xogar un papel central no PP estatal, nomeadamente porque afasta toda previsión sucesoria.
Mais o que subxace, alén da devandita conxuntura, é a doma e pacificación do PPdeG e máis a neutralización de Galicia como suxeito político relevante. Tres maiorías absolutas de Feijóo e a debilidade relativa da oposición galeguista e progresista xeraron un escenario que mesmo prexudica obxectivamente, ao condenalos á irrelevancia, aos sectores sociais e políticos que apoian a Feijóo e o PPdeG. Velaí o arrumbamento dos obxectivos tradicionais destes sectores por parte do Goberno do Estado, como o remate do AVE.
A política dependendista e provincial sempre nos fai máis febles e máis pobres.

Perdeu a oposición

Feijóo, máis ca o PP, gañou as eleccións nacionais deste 25-S, revalidando a súa maioría absoluta de 41 sobre 75 deputados e mesmo mellorando a súa porcentaxe (sobe do 45,8% ao 47,5%). O trunfo de Feijóo aséntase, evidentemente, no medio rural e nos sectores de idade máis avanzada. Porén, agás en Vigo (34,5%), obtivo bos níveis de voto, ben por riba do 40%, nos principais concellos urbanos de Galicia, demostrando que mantén apoio en todas as idades e franxas sociais. Feijóo papou grande parte dos votos de C´s, que agora sobardou en moi pouco o 3% (fronte á media do 7,5-8%), demostrando que as eleccións galegas son ben diferentes das estatais.
A clave desta excepcional maioría absoluta estivo na resposta política dada polas dúas forzas que competían pola segunda praza (En Marea e PSdeG, empatados con cadanseus 14 escanos). O candidato de En Marea é moi solvente, mais tivo moi pouco tempo para callar, fronte un Feijóo de universal coñecemento. Para máis, Podemos xerou en variadas ocasións tensións e desgaste no potencial electorado mareante e parte do mesmo voltou a vista a un BNG que comezou ao bordo da desaparición e rematou cun sólido grupo parlamentario de 6 deputados e case un 8,4%, cunha Ana Pontón que foi a revelación desta campaña e anuncia o consolidamento dun espazo soberanista galego e máis a inversión dunha tendencia que dende En Marea se xulgaba imparábel. O BNG fixo a mellor campaña.
Peor foi o resultado do PSdeG, que baixou catro escanos (de 18 a 14) e ficou un chisco por baixo de En Marea (17,8% fronte ao 19%). Neste caso, ao relativo descoñecemento do candidato Leiceaga hai que lle engadir a guerra suxa que lle fixeron o alcalde vigués Caballero e outros referentes institucionais socialistas.
Para entendermos a dimensión da derrota da oposición, cómpre ter en conta que o bloque de dereitas PP-C´s acada un 51% dos votos, fronte a un 46,6% do centro-esquerda, mesmo sumando Compromiso e Pacma. Se temos en conta que dende o 2004 os bloques electorais divídense aproximadamente na Galicia ao 50%, podemos ver quen ficou na casa. Esa abstención progresista fixo que os 680.000 votos de Feijóo (moitos menos ca os case 790.000 do 2009) lle desen semellante maioría absoluta.
A abstención do centroesquerda definiu as eleccións galegas. E non é mérito do PP, senón responsabilidade do conxunto das forzas da oposición.

Non está nada decidido

Malia que todas as enquisas publicadas a sete días das eleccións nacionais galegas outórganlle ao PP a maioría absoluta, na banda de entre 38 e 41 escanos, o xogo electoral segue aberto e hai partido. As enquisas coinciden todas cun nível de voto ao PP entre o 43% e o 46,7%, polo que unha meirande mobilización das xeracións novas e intermedias podería producir remudas importantes, na liña das eleccións nacionais do 2005, cando Fraga perdeu a maioría absoluta ou das recentes eleccións estatais de decembro de 2015.
Porén, baten as principais forzas da oposición co relativo descoñecemento dos seus candidatos e candidatas fronte ao xeral coñecemento de Núñez Feijóo. Velaí que as posibilidades reais de alternativa pasen pola non agresión entre as forzas galeguistas e progresistas, pola mobilización da metade da sociedade galega que vota contra o PP e por uns resultados de C´s no limiar dos escanos, mais sen obtelos, pouco por debaixo do 5% en cada unha das catro circunscricións.
O pacto de non agresión entre as forzas progresistas vai indo, en liñas xerais. Porén, máis incerta é a mobilización dese 57,2% da enquisa do CIS que quere “outro ou outros partidos distintos do PP” no Goberno da Xunta, malia que semelle ser posíbel. Por outra banda, as enquisas anuncian que C´s si lle vai roubar uns milleiros de votos ao PP que non lle darán doadamente para escano.
Indubidabelmente existe unha maioría social que perdeu co PP e con Núñez Feijóo estes sete anos e medio. Que perdeu cos graves recortes en sanidade, dependencia e educación, coa suba do desemprego do 12% ao 17,7% e coa redución das rendas salariais. Que viu emigrar milleiros de rapaces e rapazas ben estudados. Que sofriu unha política desleixada, cando non agresiva a respecto dos mexilloeiros, produtores do cerco, gandeiros e sector naval.
Velaí a necesidade dunha remuda na gobernanza deste País. Os partidos que poden darlle a alternativa ao PP (que contará de certo cos escanos de C´s no caso de quitalos) non están a prometer a lúa e os seus candidatos e candidata semellan persoas honestas e competentes. Unha coalición que substitúa o goberno de Feijoo non será o caos nin vai matar ninguén. Pola contra, pode ser o comezo para un programa de goberno a catro anos que revirta o mal camiño polo que Núñez Feijóo leva a Galicia.

O medo de Núñez Feijóo

A Xunta vén de aprobar un decreto de atención ao cidadán que desnaturaliza absolutamente a política de discriminación positiva que lle esixe a Lei de Normalización Lingüística. De hoxe en diante, o mero feito de que o cidadán use o castelán activará a resposta, verbal ou escrita, da Administración autonómica nesta lingua. Até de agora (na teoría, como a todos vostedes lle consta) a lingua de uso preferente era o galego e o castelán usábase obrigatoriamente só cando o demandaba expresamente o usuario.
As políticas de discriminación positiva veñen esixidas polo Estatuto de Galicia, pola Lei de Normalización Lingüística de 1983 e polo Plan de Normalización Lingüística do 2004 (ambos os dous aprobados no Parlamento por unanimidade). O galego é a nosa lingua propia, aínda de uso maioritario, mais minorizada por circunstancias históricas e pola actuación a prol do castelán dun Estado español moi pouco respectuoso coa nosa lingua. A Constitución impón un desequilibrio normativo a prol do castelán, xa que só este é de coñecemento obrigatorio. Neste contexto, estas políticas son esenciais para compensar parcialmente a abafante imposición do castelán en todos os ámbitos da vida pública e comunicacional. Velaí a gravidade deste decreto, que semella pensado para reducir drasticamente o uso e máis o prestixio do galego na vida administrativa.
Como se lle ocorreu esta medida a Núñez Feijóo ás portas das nosas eleccións nacionais? Por medo. Mentres case todos vimos fóra de xogo á candidata de C’s, Cristina Losada, no debate da CRTVG, o líder do PPdeG presentiu o perigo de perder uns milleiros de votos, basicamente concentrados en Vigo e A Coruña e que xiran arredor dos sofismas de Galicia Bilingüe. Por iso retrucoulle en castelán e lle dixo que falaba castelán cando lle petaba. Como xa pasou nas eleccións do 2009 para frearlle o paso á UPD de Rosa Díaz, o líder da dereita subordina a normalidade a respecto do galego que profesa a grande maioría dos seus votantes para reter uns poucos votos de persoas extremistas na cuestión lingüística, ao xulgalos esenciais para manter a maioría absoluta.
Galicia Bilingüe, afastada da centralidade e irrelevante socialmente, segue a lle marcar a axenda política ao PPdeG.

Fagan favor, fagan goberno

A análise da recente enquisa do CIS amósanos o extraordinario rendemento electoral que pode quitar a dereita nas eleccións nacionais do vindeiro día 25, en termos de maioría absoluta parlamentaria, dende unha minoría (menos do 45%) de votos. A regra D´Hondt desaquela a representación, premiando aos máis votados e castigando aos demais, nomeadamente cando ningún acada o 50% dos votos do partido máis votado.
Malia todo, a enquisa do CIS (dabondo cociñada, pois converte cadansúas intencións directas de voto do 30,6%, 17% e 11,7% ao PP, En Marea e PSdeG en cadanseus 44,9%, 20% e 20%) reflicte que hai partido. Porque un 37,9% dos enquisados manifestan preferir a Feijóo de presidente, mais un 57,3%! prefire que gobernen outros partidos. Porque C’s semella non vai quitar deputados, mais mantén níveis probábeis de voto arredor do 4% que restan de electores do PP. E porque as forzas de oposición son as preferidas polos segmentos de idade media e nova que, porén, semellan aínda os menos mobilizados.
É evidente, pois, que a eventual activación do electorado galeguista e progresista podería quitarlle a maioría absoluta ao PP. E, nestas circunstancias, acada unha fulcral importancia a escenificación da vontade de pacto das forzas de oposición, como vimos dicindo a eito e como veñen de pedir varias ducias de persoeiros do noso mundo cultural, comunicacional e universitario no seu chamado “Fagan favor, fagan Goberno“. O cidadán que quere votar alternativa ao PP precisa que se lle dean probas da utilidade do seu voto. É dicir, quere saber que posibilitará un goberno plural e alternativo, que faga as cousas dun xeito oposto á xestión do PP nestes sete anos e medio. Semella que as principais forzas da oposición non se opoñen a esta solución. Mais con iso non abonda. Cómpre repetilo a mantenta, cómpre escenificalo, quer nos encontros partidarios, quer nos debates plurilaterais. Cómpre desbotar os tacticismos estériles para construír un modelo de gobernanza que lle dea canle a esa maioría social que agarda por unha solución política non continuísta con estes sete anos e medio de empobrecemento social e económico e deconstrución nacional.
Falen e pacten as liñas básicas dun programa de goberno. Fagan favor, fagan Goberno.