Non dá para aforrar, Sr. Rajoy

Mariano Rajoy vén de lle recomendar á cidadanía que aproveite o bo estado da economía para “aforrar” pensando nas necesidades familiares futuras de pensións e educación.
A mensaxe é ben desaquelada. O noso sistema de pensións é público e fornécese con cotizacións sociais de empresas e traballadores. Os impostos financian o sistema público de educación e as bolsas para os estudos universitarios. Coa súa chamada ao aforro para pensións e educación privada Rajoy manifesta a vontade política do PP de desmontar ou polo menos reducir a cobertura pública das pensións e da educación, piares fundamentais do estado do benestar.
Os problemas do sistema público de pensións teñen máis que ver coa grave deterioración do mercado de traballo. Cun PIB estatal equivalente ao do 2008 os números da ocupación e, sobre todo, das remuneracións salariais e cotizacións sociais, son substancialmente máis baixos. Dúas xeracións que cotizaron abondosamente na súa vida laboral verán dramaticamente reducida a súa pensión por mor do desemprego e subemprego da Grande Recesión. Este é o principal problema das pensións no curto prazo e non a sostibilidade do sistema a longo prazo, sempre completábel vía impostos. Por outra banda, os sistemas privados de pensións amosáronse moito menos rendíbeis e seguros, en xeral, que os públicos
Mais as verbas de Rajoy amosan que vive unha realidade paralela. Cos níveis actuais de desemprego e, sobre todo, de traballadores pobres, cos millóns de fogares onde entran ingresos inferiores ao salario mínimo (735,90 €/mes) á maioría social nin lle dá para aforrar porque non lle dá para chegar á fin de mes. As melloras macroeconómicas e nos níveis de ocupación non chegaron á cidadanía porque a distribución da renda mudou substancialmente. Velaí porque o Estado español é o segundo máis desigual da Unión Europea. Sen contar que a chamada ao aforro desincentiva o consumo interno, que é o que mobiliza os mercados locais e garante a supervivencia da meirande parte das pemes galegas, españolas e europeas.
Eis outra mostra da empatía de Mariano Rajoy, que non quere discutir de igualdade salarial entre homes e mulleres e non comprende por que a rúa pontevedresa do almirante franquista -sospeitoso de crimes de guerra- Salvador Moreno, mudou a Rosalía de Castro.

Falarmos do importante

Unha das cuestións que amosan o desequilibrio do Estado das autonomías é a absurda centralización do ingreso, que atenta contra a relativa descentralización do gasto. Das resultas deste paradoxo, tres piares fulcrais do Estado do Benestar (a sanidade, os servizos sociais e a educación), fornecidos polas autonomías, non teñen garantido o seu financiamento, dependendo en último de contas do diñeiro que transfira Madrid.
Os supostos expertos e opinadores do dependentismo explican que este sistema beneficia Galicia, porque disque recebimos solidariedade. E poñen como exemplo o déficit das pensións e prestacións da Seguridade Social, porque os nosos pensionistas cobran máis do que recada o sistema dos nosos traballadores e empresarios. Mais os nosos pensionistas son titulares do seu dereito con carácter persoal, sexa cal for o país onde cotizasen. O argumento é, pois, falso.
Mais do que non falan estes supostos expertos é de que Galicia recada uns 13 mil millóns de euros ao ano, mentres a Administración da Xunta só gasta 9 mil M€. Valen os servizos prestados polo Estado na Galicia 4 mil M€? Non o cre ninguén.
Por outra banda, como demostrou dende Somos Nós Xosé Antón Jardón, Galicia recebe do Estado para o financiamento local só o 3,2 por cento, perdendo deste xeito 500 M€/ano, porque o Estado non fai o que debía, que era transferirnos o 5,5 por cento que por poboación nos cumpre e financia máis aos concellos de máis habitantes. Si, a solidariedade.
Velaí que cumpra abrir un debate sobre cartos e servizos públicos, mais sen a caste de trampas argumentais decote usadas polo unionismo. Por exemplo, fixar os servizos que ha prestar o Estado e asignarlles o seu financiamento. O que non é sostíbel e ademais atenta contra o espirito constitucional, é que o Estado, sen ter competencias de vivenda, incida nas políticas autonómicas repartindo fondos de xeito máis ou menos discrecional. Se non ten competencias non habería poder distribuír diñeiro público.
O debate lévanos á viabilidade da xeneralización do sistema de concerto económico, que vén de propor o lehendakari, Iñigo Urkullu. Un sistema no que recadaríamos todos os tributos e lle pagaríamos ao Estado unha cota polos servizos que prestase. Sendo os territorios máis abastados os que fornecerían dous Fondos de solidariedade para a nivelación de servizos e para infraestruturas.

A pandemia da violencia machista

Na nosa sociedade quizais non exista outro problema que afecte tan directamente aos principais dereitos fundamentais (vida, integridade física e liberdades) como a violencia machista, tendo en conta o número de persoas atinxidas. Só no noso País a policía protexe 3.100 vítimas, case o 0,25% da poboación feminina total. E cumpriría engadir ao universo de persoas en risco aquelas que non denunciaron ou as que denunciaron e non tiveron acollida a xeito (que destas tamén hai).
Cómpre combatermos a violencia machista dende a educación, de xeito transversal. Porque semella que as cousas non van tan ben neste eido cando o 27% dos xoves entre 16 e 24 anos teñen interiorizado con normalidade esta pandemia. Mais cando falamos de educación non falamos só do sistema educativo, senón de todos os instrumentos de socialización, incluída a familia e os media. E arrincar destes instrumentos socializadores as actitudes e lugares comúns do machismo, porque son os que xeran o clima do que xorde a violencia machista. Entre outros xeitos rexeitando na familia, na escola e no faladoiro de amigos os comentarios machistas supostamente paveros. E non xulgando o seu xeito de vestir, os costumes ou os hábitos sexuais de ninguén, porque quen debe ser xulgado é o delincuente e non a vítima. Facéndolle ver ao maltratador que a súa conduta non só é ilegal, senón que o vai afastar da consideración dos seus iguais e da inclusión social.
No curto prazo, porén, confésolles o meu escepticismo coas concentracións e minutos de silencio. No curto prazo o único compromiso político operativo é o do orzamento, o dos cartos. Cómpre dotar a xeito os Xulgados especializados de violencia contra a muller e crealos onde non existan (polo menos en Lugo, Compostela, Ferrol, Ourense e Pontevedra). Cómpre financiar axeitadamente as unidades policiais especializadas. E, sobre todo, cómpre facer da vítima o eixo do sistema de protección, como se fixo coas vítimas do terrorismo. E isto quere dicir dotar a serio as axudas médicas, xurídicas, psicolóxicas e económicas ás vítimas.
Velaí porqué a loita contra a violencia machista ha constituír unha prioridade política e social real, condicionando a axenda e os orzamentos públicos e vertebrando transversalmente as principais políticas públicas.

Día da Patria, Día de Galicia

Somos persoas cidadás do mundo. Mais facemos parte dunha identidade nacional, dun país, dunha patria… O patriotismo non bate co universalismo, para sermos persoas precisamos raíces, para pensarmos en global precisamos actuar localmente. O agarimo polo propio, o respecto e adhesión á propia identidade é un fenómeno san e común na nosa contorna. Himno, bandeira e día nacional son constantes nas celebracións patrióticas doutros países. Se os USA celebran o 4 de xullo e os franceses o 14, máis xustificado estará que celebremos o noso Día Nacional ou da Patria o 25. Negaron a nosa identidade nacional durante séculos e, xa que logo, haberíamos visibilizar moito máis os nosos sinais de identidade.
Mais cómpre termos en conta que a meirande parte da poboación non adhire estas celebracións identitarias, o que non quita que moitos teñan Galicia como o seu referente, malia que non partillen unha definición galeguista. Velaí que o proxecto nacional galego teña de propor á cidadanía un patriotismo moito máis cívico ca identitario, moito máis republicano ca esencialista. O proxecto nacional, o proxecto galeguista, ha seducir demostrando na práctica que sabe xerar benestar para a xente, que o autogoberno é a fonte das solucións e que dependermos do Estado e da súa falsa solidariedade é o camiño cara á pobreza e a irrelevancia.
Porque Galicia, como pequeno país europeo de menos de tres millóns de habitantes (5% do PIB estatal, 5,4% da poboación do Estado) asenta a súa economía nuns alicerces que son para o Estado prescindíbeis. Isto quere dicir que para o noso benestar precisamos gobernarmos. Moito máis ca Catalunya ou Euskadi, que inflúen máis na economía española.
Que autogoberno precisamos? Independencia, cosoberanía, ampliación estatutaria…? Non é doado respostar esta pregunta. Mais si cómpre apuntar que o noso benestar precisa que as nosas institucións de autogoberno teñan verdadeiros poderes que hoxe non teñen, como fixar os contidos educativos, lexislar a administración local, resgatar ou fixar as peaxes da AP-9, xestionar os nosos portos e aeroportos e recadar os impostos.
Mentres, o Estado español semella tender máis a recentralizar as poucas competencias que o Poder Galego ten antes que redeseñar o Estado a xeito plurinacional e en rede, como esixe a evolución dos tempos.

En Marea e os intereses de Galicia

Concordo coa idea de que Galicia habería ollar moito menos cara Madrid e moito máis cara á Europa e América. Somos periféricos a respecto de Madrid, sendo centrais a respecto do eixo Rotterdam/Antuerpe/Londres-Canle de Panamá. Desgrazadamente, desfrutamos dun autogoberno moi limitado e dependemos de moitas decisións do Goberno do estado. Velaí que teñamos que seguir a ollar cara aló, polo menos para algunhas solucións.
Non é imposíbel que Sánchez (PSOE) forme un goberno de tendencia progresista con Pablo Iglesias (Podemos) de vicepresidente e acade maioría simple na segunda votación de investidura. Este Goberno tería bloqueada a reforma constitucional, pois que o PP conserva a maioría absoluta do Senado e con C´s sobarda os 2/5 do Congreso. Con todo, tería capacidade para votar leis, mesmo leis orgánicas, se é quen de pactar cos 17 deputados independentistas de Democràcia i Llibertat e ERC.
Quere isto dicir que este Goberno, como todos os que dependen da negociación e do compromiso, podería ser unha oportunidade para lle dar pulo a determinados intereses galegos. Comezando pola transferencia do 5,5% dos fondos destinados ao financiamento local que nos corresponden por poboación, para obter os 500 M€ que o Goberno español nos substrae todos os anos. Seguindo por un novo sistema de financiamento autonómico que avalíe a xeito as variantes do avellentamento e o espallamento poboacionais e compense os case 1460 M€/ano de desequilibrio en contra nosa da balanza fiscal entre o que Madrid recada en impostos e o que invisten as Administracións Públicas en servizos.
Continuando pola implementación dunha tarifa eléctrica de noso e a transferencia de todas as competencias estatais en réxime local, educación, portos e aeroportos de interese xeral, salvamento marítimo e outras. Ou polo axeitado financiamento da parte estatal que lle cómpre na atención aos nosos dependentes, nunca cuberta.
Velaí a importancia que ten que En Marea sexa quen de actuar de xeito independente, mantendo a súa personalidade política e axenda. Porque en política (tamén na nova política) non hai amigos. Hai intereses e, xa que logo, hai ou pode haber socios.

Tecermos consensos

Os inquéritos amosan con claridade que o tempo das maiorías absolutas están xa para pasar á historia. Aquelas xogadas electorais onde un 27% do censo (43-45% dos votantes) acadaba nas institucións o poder da maioría absoluta semella que van ser cousa do pasado. E teño para mín que a sociedade non vai sentir mágoa ningunha por esta evolución dos tempos.
As maiorías reforzadas (absoluta, tres quintos…) deseñáronse na Constitución e no Estatuto de Galicia para chegarmos a acordos, para tecer consensos. Non, de certo, para que chegase Rajoy e modulase ao seu xeito os Tribunais Constitucional e de Contas e, por vía indirecta, o Tribunal Supremo. Nin tampouco para que Feijoo puidese recortar a sanidade ou modificar o “status” do Consello de Contas dende a lexitimidade de orixe duns votos que son aptos para gobernar o día a día, mais non para modificar as regras da convivencia.
Velaí o tempo apaixonante da verdadeira política. Aquela que obriga ás distintas forzas políticas e sociais a renunciar parte do seu ideario e aquelar axendas transversais con outras forzas e sensibilidades. A que obriga a construír espazos de diálogo e participación, a que proscribe o “ordeno y mando”. A que ve na gobernanza unha ferramenta de inclusión e cohesión social e non de división e enfrontamento, coma fixeron os últimos Gobernos conservadores e varios dos autonomeados “progresistas”.
Esteamos ou non dacordo, un destes exemplos é o do pacto asinado este día en Catalunya polos partidos CDC e ERC, que quixeron abranguese ás CUP e outras forzas non nacionalistas e, tamén, a organizacións sociais coma a ANC e Òmnium Cultural. Porque outra das características do paradigma que vén é o protagonismo das forzas sociais e cidadás, canda as forzas políticas.
Cómpre tecermos consensos. E, na nosa Galicia, son urxentes o do pacto galego polo crecemento, o consenso a respecto do réxime local, o pacto polo territorio, o medio rural e o ambiente e o pacto pola lingua e pola educación. Sabermos tecer eses acordos, voltarmos á idea de que para gañar uns temos que gañar todos, é a chave do noso futuro económico e institucional.

Austeritarismo

Todos estaremos de acordo en que a axeitada administración é un valor proprio da ética civil democrática e da boa gobernanza. Os recursos que son de todos sempre son curtos e, xa que logo, cómpre administralos con xeito. Mais profesar estes valores non ten nada ver coa doutrina do austeritarismo que Merkel, Rajoy e Feijóo profesan. Unha doutrina que encaixa, no nível global, coa subordinación da economía produtiva á economía financeira e coa autonomía dos mercados financeiros para lles impor a súa dinámica aos Poderes democráticos. Para esta doutrina existiría unha “lóxica dos mercados” anterior e superior ao dereito das democracias a regular cadansúas economías e sociedades.
Os poderes democráticos non lle poderían pór atrancos á libre circulación dos recursos financeiros e haberían de someterse a esta lóxica, que penaliza selectivamente os Estados e territorios que pretendan exercer cadansúas decisións democráticas e defender o seu modelo de redistribución ou de reparto fiscal. A lóxica global dos mercados esíxelle ás democracias pagar a débeda nos prazos pactados, malia ser estes inasumíbeis, antes de financiar as necesidades básicas da sociedade. Velaí a reforma “express” da Constitución que fixeron PP e PSOE no outono do 2011. E, para acadar ese obxectivo, cómpre recortar os servizos públicos para que saian as contas.
Redúcese a calidade da educación e da sanidade pública, xérase exclusión social, destrúense as clases medias e grípase o motor económico. Menos emprego de calidade, menos produtividade, queda da actividade económica e menos recadación fiscal para pagarmos as facturas. O paradoxo ou círculo perverso do austeritarismo. Mentres, grandes grupos estatais ou internacionais acoden encher o oco da oferta pública degradada, con claro prexuízo da calidade e do control normativo público. E, tamén, das empresas galegas que operaban como provedoras na área dos servizos públicos provistos pola Xunta.
Baixa a calidade, baixa a cobertura social, si, pero tamén prívase a Galicia do seu dereito a exercer o control e fixar a calidade. Co que se abre a porta á entrada sen control de grandes grupos que subordinan, cando non botan fóra, ás empresas galegas que medraron coa extensión do Estado do benestar.

A continua recentralización

A Constitución garantiunos, canda cataláns e vascos, o acceso ao nível máis elevado de autogoberno, a medio dun Estatuto negociado entre os parlamentarios galegos e o Congreso. Porén, dende a aprobación dos tres estatutos das nacionalidades galega, catalá e vasca a tensión recentralizadora foi continua. O Madrid político e económico ten pulado sempre por unha -inexistente- España monolítica e monolingúe e pola concentración financiera e empresarial en Madrid, en claro prexuízo das periferias españolas.
Malia que fracasou no Tribunal Constitucional o primeiro ataque recentralizador (a Lohapa aprobada por UCD e PSOE), os recortes ao autogoberno continuaron. Os gobernos de Felipe González usaron as leis básicas e o proceso de unificación europeo para recentralizar, ao tempo que retiñan os traspasos de medios materiais obrigados polas competencias asumidas en virtude do Estatuto de Galicia. A segunda lexislatura de Aznar foi unha continua sucesión de iniciativas recentralizadoras. E Zapatero usou de vías indirectas, como o uso centralizado de fondos estatais (vivenda, medio rural) que haberían estar territorializados, por non lle pertencer xa ao Estado estas competencias. Así e todo, o goberno Rajoy foi o máis intensivo nos recortes do autogoberno. No ámbito financeiro limitou extremadamente o déficit autonómico, flexibilizando o estatal, prexudicando gravemente a sanidade, a educación e os servizos sociais. A reforma educativa da LOMCE impuxo contidos absurdamente uniformes para todo o Estado, mentres relegou ao galego a lingua subordinada no ensino.
A reforma local tirou dos nosos concellos as competencias sociais para llelas atribuir a unhas Deputacións fracasadas e inoperantes. Galicia foi privada das súas competencias en materia de horarios e superficies comerciais, en claro prexuízo do seu comercio de proximidade e do consumidor galego en xeral.
A nosa especifidade económica e territorial determina que todo recorte ao autogoberno se traduza, sempre, en recortes ao benestar da cidadanía galega. Velaí que sexa tan preciso, no próximo futuro, un marco xurídico que garanta un autogoberno blindado e financiado a xeito.

Los babyboomers de 1964: historia de una generación que cuenta todavía sus 40 (I)

De la muerte de Kennedy a la fundación del PSG y la UPG, pasando por los 25 años de paz.- En realidad 1964, el año en que nació mi hermano mayor Brais, comenzó el 22 de noviembre de 1963, con el asesinato del presidente Kennedy en Dallas. Mi madre, embarazada de nuestro Brais, recordaba perfectamente sentir varias patadas cuando vio a Jacqueline Kennedy gatear sobre el coche descubierto presidencial. Tengo que decir, para que el relato se entienda, que mis padres se habían casado en junio de 1963 y que disfrutaban de un TV Sylvania en blanco y negro desde que compartían vida en común, al volver de su viaje de novios.
Brais nació, algo más que ochomesino, en la mitad de abril, cuando lo cierto es que la naturaleza lo habría señalado bajo el signo de Tauro, allá por el 5, 6 ó 8 de mayo, para coincidir con el 35 aniversario de papá. Aquella primavera y aquel verano del 64 nacieron muchos babyboomers, niños y niñas, que luego darían bastante que hablar, pero esos meses aquella triste Galicia estaba marcada por la Eurocopa de Madrid, por las Olimpiadas de Tokio y por los 25 años de paz. Como las Olimpiadas de Tokio son generalmente conocidas, permítanme que les cuente que la selección del régimen franco-fascista español venció, el 21 de junio y por 2-1, a la selección soviético post-staliniana en un partido que pudo llamarse de la vergüenza si tenemos en cuenta las circunstancias políticas de una y otra dictadura pero que a los gallegos de la generación de mis padres les dejó el consuelo de que el gol del triunfo lo marcara en el 84’ el gallego Marcelino cabeceando un centro desde la banda derecha del gallego Amancio Amaro que no pudo atajar el meta Yaschin. El mismo Amancio que había marcado el gol del pase a la final en la semifinal contra Hungría, dos días atrás.
Más complicado es que este babyboomer, que nació muy pocos años después, les explique en qué consistían los 25 años de paz que Franco y su ministro Fraga Iribarne publicitaron en la primavera de 1964, para conmemorar las bodas de plata de la victoria franco-fascista. Mis padres nunca me hablaron de esta campaña, como estoy seguro que casi a ninguno de mis coetáneos les contaron esta historia en casa, ni mucho menos en clase. El caso es que más o menos la historia consistía en que la incipiente clase media recordara lo duro del castigo y de la represión sufridos por sus padres (ya que todos los abuelos sin excepción  lo habían sufrido de un modo u otro) por si se les ocurría preguntarse si su durísimo trabajo podría llevarles a la democracia, además de a la ilusión de una vida digna para ellos y para sus hijos.
El año -o mas bien la época- viene marcado por Please, please me Michelle, de The Beatles y por Satisfaction, de The Rolling Stones. En Europa De Gaulle ponía la primera barrera a la unificación política europea, la cual seguimos pagando y Johnson, ayudado por el impulso kennediano y la magia del discurso de Martin Luther King se obstinaba en convertir a los negros del Sur de Dixie en ciudadanos USA.
En Galicia la longa noite de pedra dejaba las hendiduras precisas para que los socialdemócratas gallegos fundasen el Partido Socialista Galego (PSG) y los marxistas más pendientes de las luchas de liberación nacional de Ben Bella y Ho Chi Minh que de lo que ocurria en Europa fundasen la Unión do Pobo Galego (UPG). Ambos eran el postrer intento por conectar el páramo interior con las Instituciones que Castelao había fundado en la diáspora a partir de la legitimación del Estatuto de 1936, asi como las bases para afrontar la inminente caída del franquismo, que se prolongaría, sin embargo, aun diez años más.

La TV, la EGB, el BUP y el COU.- No sé la oferta televisiva que aquellos curiosos años tuvieron en sus respectivos países  las carismáticas babyboomers Brigitte Nielsen, Elle McPherson, Courtney Love o la más intelectual Michelle Obama, pero puedo asegurarles que, hacia 1972, en Galicia se reducía a un único canal, el que ponía un globo, dos globos e incluso tres globos. Pero hasta con esta oferta única los babyboomers aprendieron a distinguir entre los personajes de la TV que los trataban abiertamente de enanos gilipollas (Capitán Tan, Valentina y demás Chiripitifláuticos- con la honrosa excepción de los cultos Hermanos Malasombra-, María Luisa Seco y el manga blando de los japos -Heidi y Marco, mayormente) de los que les abrían nuevos espacios y horizontes, como Miguel Angel Rellán, la banda del Mirlitón, Barrio Sésamo, el gran japo Meteoro o la propuesta de libertad de la fantástica Pippy Langstrüm.
El tardofranquismo parió un sistema educativo menos indeseable, hacia 1970, para que los babyboomers pudiesen empezar a corregir el analfabetismo que imperaba en esa época en varios de los países integrados a la brava en aquella España. Y así los babyboomers del 64 y los otros que les seguimos hicimos una enseñanza básica (EGB), un Bachillerato (el BUP) y un COU, antesala de una dura, inclemente y absurda selectividad que creaba más problemas de los que solucionaba.
Mi padre viajaba por todo el País Gallego inspeccionando las oficinas locales del Banco Pastor y pudo darse cuenta del gigantesco esfuerzo que sus coetáneos emigrados estaban desarrollando en Suiza, Alemania, Holanda, el Reino Unido, Barcelona o Madrid para que sus hijos estudiaran. Muy a menudo estos pioneros a la fuerza expresaban un esfuerzo en el deseo de una vida mejor para sus hijos, pero también en que éstos mejorasen sus familias, aldeas y villas. Los nacidos en los 60 y 70 pudimos darnos cuenta de lo fructífero de este esfuerzo, ya que el sacrificio de sus padres fue coronado con el de sus hijos, que con muchos menos medios que los gallegos más pudientes pudieron hacer una carrera o aprobar una oposición sumando su esfuerzo al de sus padres. Son aquellos compañeros que se hicieron personas viviendo con sus abuelos, sin conocer apenas a sus padres emigrados y luchando bravamente contra el folio, el foco y el examen.

Franco, el orejas y la política.- Andaban los babyboomers liados con el balón, las excursiones, los exámenes y la Nancy cuando murió aquel viejo general de la voz de pito, a quien los mayores le tenían tanto miedo. Un señor llorando, de corbata negra y con muchas orejas habló en blanco y negro desde la única TV que había para decir que Franco había muerto, que no había clase (Brais dice que dijo eso, yo no me acuerdo) y que iba a venir un tío alto que conducía coches chulos y que molaba bastante. Brais decía que iba a ser rey como el del Japón. Pero tenía dos hijas de calcetín corto y coletas para tirar de ellas y un niño de corbata y pantalón corto de los que nunca se manchaban, que siempre estaban aburridos cuando su padre hablaba. Estos días me acuerdo mucho de eso que decía Brais, porque a lo mejor alguna de las niñas aquellas de las coletas y del calcetín corto no entendieron que su padre era el Jefe de Estado de una democracia.
Mal que bien, nuestros primos mayores nos venían contando de los grises y de la democracia, pero siempre tuvimos la sensación de que hubo mucha gente a la que le llegó sin que hubiese movido un dedo por ella. Y a lo mejor no fueron los más perjudicados por el cambio de régimen.
Muchos primos mayores y algunos hermanos mayores de nuestros amigos cayeron en la droga y se vinieron abajo rápidamente, como cantó Luis Eduardo Aute. Primero el caballo y después el sida mataron mucha de la vitalidad de aquellos jóvenes que se iban a comer el mundo y se lo iban a explicar a los que los seguían, entre ellos a los babyboomers de 1964. Es por ello que el individualismo, el pragmatismo y la capacidad de observación son algunos de los caracteres comunes de esta generación. O, como dice Brais, algún@s las tendrán y otr@s no, depende de los días.
Termina este primer capítulo con un recuerdo: mi hermano Brais, primavera de 1980, con menos de 16 años, en el balcón principal de la Casa do Concello de A Coruña. Los partidos que mandaban en España, UCD y PSOE, querían rebajar la autonomía de nuestro país y equipararla con la que iba a ser la del pelotón que seguía a las nacionalidades históricas. La calle estaba indignada. Hasta aquel García-Sabell se movilizó y escribió un artículo en el que decía que los tramposos de la UCD de Madrid  mentían como canallas. Brais dice que valió la pena. Yo, viendo el espectáculo del Estado autonómico agotado, que trata a Galicia como a Ceuta o La Rioja en el ámbito político y peor que a nadie en el económico, pienso que aquel día les hicieron creer a nuestros padres y primos mayores que habían ganado cuando en realidad nos la tenían preparada. Pero esa es otra historia.
Otra historia que contaremos, con la de los trabajos, estudios, sexo, amores, comeduras de coco y evolución de est@s babyboomers que están, todavía, contando sus 40.

Clasismos e interclasismo

Os que non somos nin moi novos nin moi vellos aínda lembramos nas cidades galegas (e aínda máis nas nosas vilas) un pouso de clasismo serodio, que non deixaba de ser abafante. Un clasismo recuando cando novos, mais que mantiña a súa presenza en determinados clubes sociais e mesmo na contratación do persoal intermedio de distribuidoras eléctricas e caixas de aforro. Unha antigüidade que a democratización do acceso á Universidade e ao cadro de persoal da Xunta en Compostela, o fenómeno Inditex na Coruña e a fasquía emprendedora de Vigo liquidaron nuns poucos anos despois de morrer o xeneral Francisco Franco.
Aquel clasismo fanou moitos esforzos de progreso e modernización neste País. Cómpre lembrar que tivemos que liquidar á outrora poderosa fidalguía como clase social para sermos quen de que os nosos agricultores fosen donos da terra. Fenómeno que, por exemplo, na hoxe independente Irlanda precisou dun forte apoio financeiro da Coroa británica.
Hoxendía a redución da antes ampla clase media sinala unha rota perigosa. Porque o exercicio dos dereitos e libertades, o progreso técnico, científico e empresarial e a cohesión e inclusión social precisan do colchón desa ampla clase social, agora decimada en só cinco anos de recesión. Clase social que se basea na súa capacidade de consumo, na cobertura dos servizos sanitarios e sociais básicos, e, nomeadamente, na educación universal, gratuíta e de calidade, dende os 0 até os 18 anos.
Unha educación universal e de balde que constitúe o eixo de calquera política de reactivación social e económica. Unha educación que precisa, como non, de contidos e habilidades técnicas de proxección profesional inmediata, mais tamén de capacidades humanísticas e ferramentas axeitadas de traballo e estudo. Unha educación que garante unha Galicia estruturada socialmente e afastada daqueles clasismos que mancaron tantas veces a nosa capacidade de progreso social e económico.