Falarmos do importante

Unha das cuestións que amosan o desequilibrio do Estado das autonomías é a absurda centralización do ingreso, que atenta contra a relativa descentralización do gasto. Das resultas deste paradoxo, tres piares fulcrais do Estado do Benestar (a sanidade, os servizos sociais e a educación), fornecidos polas autonomías, non teñen garantido o seu financiamento, dependendo en último de contas do diñeiro que transfira Madrid.
Os supostos expertos e opinadores do dependentismo explican que este sistema beneficia Galicia, porque disque recebimos solidariedade. E poñen como exemplo o déficit das pensións e prestacións da Seguridade Social, porque os nosos pensionistas cobran máis do que recada o sistema dos nosos traballadores e empresarios. Mais os nosos pensionistas son titulares do seu dereito con carácter persoal, sexa cal for o país onde cotizasen. O argumento é, pois, falso.
Mais do que non falan estes supostos expertos é de que Galicia recada uns 13 mil millóns de euros ao ano, mentres a Administración da Xunta só gasta 9 mil M€. Valen os servizos prestados polo Estado na Galicia 4 mil M€? Non o cre ninguén.
Por outra banda, como demostrou dende Somos Nós Xosé Antón Jardón, Galicia recebe do Estado para o financiamento local só o 3,2 por cento, perdendo deste xeito 500 M€/ano, porque o Estado non fai o que debía, que era transferirnos o 5,5 por cento que por poboación nos cumpre e financia máis aos concellos de máis habitantes. Si, a solidariedade.
Velaí que cumpra abrir un debate sobre cartos e servizos públicos, mais sen a caste de trampas argumentais decote usadas polo unionismo. Por exemplo, fixar os servizos que ha prestar o Estado e asignarlles o seu financiamento. O que non é sostíbel e ademais atenta contra o espirito constitucional, é que o Estado, sen ter competencias de vivenda, incida nas políticas autonómicas repartindo fondos de xeito máis ou menos discrecional. Se non ten competencias non habería poder distribuír diñeiro público.
O debate lévanos á viabilidade da xeneralización do sistema de concerto económico, que vén de propor o lehendakari, Iñigo Urkullu. Un sistema no que recadaríamos todos os tributos e lle pagaríamos ao Estado unha cota polos servizos que prestase. Sendo os territorios máis abastados os que fornecerían dous Fondos de solidariedade para a nivelación de servizos e para infraestruturas.

O discurso de El-Rei

O Xefe do Estado, na súa mensaxe do pasado 3-O, renunciou representar ao conxunto da cidadanía e demitiu do seu papel constitucional de árbitro e moderador das institucións para se converter no valedor do modelo social e territorial da dereita española. A Coroa rachou a neutralidade que lle impón a Constitución, declarouse parcial e excluiu implicitamente do seu concepto de España a aqueles que non asumen a idea unitarista (uninacional, unilingüe e radial canto ás súas comunicacións terrestres) que proxectou. Non por acaso un político tan ecuánime como o lehendakari Urkullu amosouse “abraiado” e declarou que as verbas de El Rei xerábanlle a máxima “decepción e preocupación”.
Na súa mensaxe, o Xefe do Estado pechou calquera vía de negociación ou diálogo, desautorizando a xa comprometida posición do PSOE e PSC. Calou sobre as agresións sofridas por milleiros de cidadáns cataláns o 1-O por parte do Goberno do Estado (que lle causaron feridas a case 900 persoas) e alimentou unha reacción españolista con nidios acenos de intolerancia e mesmo violencia que encheu este domingo as rúas de Barcelona. Formas ríspidas, uso íntegro do castelán (malia dominar o catalán) e o retrato do seu devanceiro Carlos III (quen prohibiu o ensino en catalán, galego e euskera) enchían a escena.
Felipe de Borbón esqueceu que no século XXI os pobos conviven polo mutuo acordo e non por imposición e conquista. Esqueceu que os reis nas Monarquías parlamentarias son neutrais e non asumen o relato dunha parte como propio do conxunto da sociedade. Xa que logo, vencellou indisolubelmente a sorte da Monarquía á do modelo antigo e caduco desa España unitarista e uninacional que non ten máis solucións para a convivencia e a integración dos distintos pobos do Estado ca a imposición autoritaria do “lo tomas o lo tomas”.

A arrincadeira. O unionismo ateiga Barcelona
Efecto da chamada do Xefe do Estado foi a masiva demostración do domingo en Barcelona, que xuntou 350.000 persoas segundo a Garda Urbana. Moitos dos manifestantes viñan de fóra de Catalunya, traídos polo PP e organizacións afíns e algúns deles amosaron actitudes agresivas fronte aos Mossos ou xornalistas. Actitudes que até de agora non se viron nas moitas demostracións independentistas.

Arredarnos do dependentismo

Hai dúas semanas escrebíamos nestas páxinas que o 2 de outubro principiará un proceso substancial de reforma constitucional do Estado e que Núñez Feijóo aposta polo dependentismo a respecto de Rajoy e Madrid para faceren deste país unha Rioxa ou Murcia un pouco máis grande.
O lehendakari Urkullu vén de anunciar este fin de ciclo e coida chegado o intre de construír un Estado confederal que recoñeza o dereito a decidir das nacións galega, catalá e vasca. Cando moitas acreditaban que o PNV sería o apoio do PP até o remate da lexislatura asistimos á confirmación dende Euskadi de que o proceso catalán moveu de xeito irreversíbel os marcos.
Que lle convén a Galicia? Dende logo non ser coma a Rioxa ou Murcia. Non lle convén o dependentismo, porque só achega pouco máis do 5% ao PIB e á poboación do Estado e porque as nosas bases económicas non son relevantes para este mesmo Estado. Ser un de tantos (o dependentismo) afonda na nosa subordinación económica, cultural e social. Cómpre, pois, arredarmos do dependentismo.
Mais Núñez Feijóo (que disque non recuncará nin seguirá carreira en Madrid) quitou hai un ano a única maioría absoluta do Estado e no ámbito do PPdeG non se move unha palla. Xa que logo, só poden tecer un relato as forzas políticas e sociais que acrediten nun proxecto de País distinto. Un relato para a sociedade galega que nos permita partillar o proceso que vai vir si ou si.
Velaí a necesidade urxente dunha unidade de acción de En Marea e BNG que tenda a mAn ao novo PSdeG (á marxe da desubicación da Executiva federal do PSOE) e ao mundo do galeguismo centrista e independente, que tenta arestora vertebrar Compromiso. Tamén á sociedade máis dinámica e aos axentes empresariais, que son os primeiros prexudicados da política económica dependentista do PP, como demostraron a revogación do concurso eólico, a liquidación das Caixas ou os efectos na recesión da falla dunha Banca Pública Galega que apostase polas nosas medianas empresas.
Semella, pois, o momento da intelixencia e da xenerosidade. O momento de que as forzas políticas e sociais galeguistas e progresistas que non partillan o relato dependentista do PPdeG deixen de ollar para cadanseu embigo e pensen nos intereses da cidadanía galega.

Un grande paso adiante

Mentres o Goberno do Estado minimiza o paso adiante dado co desarme da ETA, o ministro francés do Interior considerouno “un grande paso adiante”. Pola súa banda, o lehendakari Urkullu definiu o sentimento maioritario da cidadanía vasca cando di que a entrega do arsenal tiña un significado ético central, en canto “certificaba definitivamente que nin unha soa das vítimas debeu morrer nunca”.
ETA foi derrotada politicamente moito antes ca policialmente. Perdeu por milleiros cada ano o seu primitivo apoio social, aínda bastante importante a fins da década dos 80 do século pasado. E a súa deslexitimación social tería sido moito máis rápida de non ser pola actuación dos GAL. Un instrumento de terror creado, financiado, sostido e dirixido polo Goberno do Estado, que rearmou parcial e provisionalmente aquel apoio social, desaparecido por sorte hai bastante tempo.
O cesamento indefinido do fogo en outubro do 2011 constatou unha ETA con reducida capacidade operativa, mais á banda ficáballe capacidade para facer dano uns meses ou mesmo uns anos máis. O adeus ás armas veu precedida dunha intensa negociación na que participaron o PSE, o ministro Rubalcaba (PSOE) e o PNV. Tamén (xusto é recoñecerllo, malia ser canda mozo un seareiro da violencia) dunha moi activa campaña de Arnaldo Otegi para amosarlle ás bases abertzales a necesidade da paz.
Cómpre agora a definitiva disolución da banda para activar o 10º ponto do Pacto de Ajuria Enea, subscrito no 1988 por todas as forzas vascas (agás Herri Batasuna, precedente da actual Sortu). É dicir, para atopar as solucións xurídicas que resolvan o achegamento dos presos a Euskadi e a aplicación de beneficios penitenciarios que permitan pasar páxina.
Todo isto sen prexuízo de afondar nunha política de convivencia e reconciliación que atenda nomeadamente ás necesidades materiais e de inclusión social das vítimas do terrorismo (tamén, por certo, das vítimas do GRAPO ou do GAL). Mais tamén sen inventar novos e adicionais requisitos para activar os precisos mecanismos de política penitenciaria.
ETA foi derrotada politicamente e non ha servir nunca máis como arma política arreboladiza.

Urkullu e o dereito a decidir

As recentes declaracións do lehendakari Urkullu cuestionando a viabilidade da independencia de Euskadi (tendo en conta a interdependencia coa que vivimos na Unión Europea) xeraron certa polémica, polo que tiñan de manifestar unha certa renuncia aos obxectivos históricos dun importante sector do PNV, partillado dende outros sectores do nacionalismo vasco.
En realidade Urkullu veu propoñer un pacto bilateral co Estado, na liña do pacto coa Coroa que defendían Arzalluz ou Anasagasti ou do proxecto de Estatuto vasco contido no Plan Ibarretxe. O PNV quere estabilizar o sistema financeiro de cupo, que lle recoñece a plena autonomía fiscal e obter as demais transferencias (sistema penitenciario, réxime da Seguridade Social, plena representación na Europa, seleccións deportivas que compitan coas demais nacións) que lle dean a Euskadi a funcionalidade e fasquía dun Estado libre asociado, vencellado confederalmente ao Estado e á Unión Europea.
Velaí como a proposta de Urkullu non está tan -nin moito menos- afastada dos obxectivos do independentismo catalán e, máis aínda, constituiría unha boa solución que permita coexistir a soberanía de Catalunya, Euskadi ou Galicia coa súa participación confederal nun Estado plurinacional e na propia Unión Europea.
Porén, o problema para esta convivencia plurinacional está na mentalidade recentralizadora e mesmo extractiva das elites financeira, mediática e política españolas e o seu vencellamento a un capitalismo de amigotes e BOE incompatíbel co autogoberno integral das nacións sen Estado. Nacionalidades hoxe subordinadas ao inmobilismo dunha Constitución que evoluíu nun sentido moi restritivo pola interpretación recentralizadora do Tribunal Constitucional e dos dous piares do bipartidismo dinástico.
Este relato da plurinacionalidade española e do dereito a decidir require de aliados políticos e sociais no resto do Estado, require de cidadanía española que entenda os dereitos nacionais de Galicia ou Catalunya. Velaí a importancia da evolución de Podemos neste ámbito e, tamén, da evolución dos propios PSC, PSdeG ou PSE, nun tempo no que parte do centroesquerda estatal comeza xa a se decatar que o relato recentralizador e unionista que lle mercaron ao PP non lles permitirá nunca achegarse á realidade plural do Estado español.

Avarentos e incompetentes

Pois o da Europa dos Estados rematou por ser a máxima expresión de todos os defectos dos malos políticos: a burremia, a incompetencia, a covardía, a roñería…. E, claro, estes defectos aparentemente comúns producen o efecto que vén de denunciar Manolo Rivas: que o partido da inhumanidade lle vaia gañando ao partido da humanidade.
Tomo os adxectivos “avarentos” e “incompetentes” doutra opinión contrastada e valiosa, a do profesor Antón Losada. Porque o acordo entre a Unión Europea e Turquia, vixente dende o domingo 20 para devolver os refuxiados ao país euroasiático, é inhumano. Velaí a opinión das máis acreditadas ONG: ACNUR, Intermon Oxfam ou Amnesty International. Mais tamén é un acordo propio de incompetentes. Con 550 millóns de habitantes Europa ten capacidade para acoller moitos máis refuxiados. O que cómpre é organIzación, vontade política, sentido de Estado e eficiencia. Trátase, ademais, de persoas pertencentes ás capas medias da poboación siria e iraquí cun grao de formación medio a medio alto. Arrequecerían substancialmente unha Europa demográfica e intelectualmente minguante. Que incompetentes e que avarentos!
O terrorismo islamista na Europa é cousa de europeos, persoas nadas aquí. Os refuxiados son totalmente alleos a esta cuestión. E haberían ser os Gobernos europeos os que informasen a xeito. Claro é que estes Gobernos de incompetentes non son quen nin de coordinar as súas centrais policiais e axencias de información e seguranza. Europa será doada vítima do islamismo se non se avanza, de vez, cara á diplomacia e defensa únicas europeas. E cara esa coordinación policial e da espionaxe e contraespionaxe que resulta obrigada.
Mágoa dá ollar cara o Goberno de calquera Estado europeo. U-lo Vaclav Havel, Willy Brandt, Olof Palme ou mesmo Guy Verhofstadt de hoxe en día? Só en países nos que sobrancean partidos moi vencellados aos problemas da cidadanía e á gobernanza de proximidade (Islandia, Escocia, Euskadi…) atopamos unha first minister escocesa Nicola Stugeon, un lehendakari vasco Iñigo Urkullu… Excepcións de carne e óso aos avarentos e incompetentes.
E así nos vai. Pechando Europa á humanidade. Pechando Europa ao coñecemento. E abríndoa ao terrorismo islamista. Coa súa roñería de avarentos. Coa súa burremia de incompetentes.

Felipe de Borbón mantiene una celebración muy confesional, militar y unitarizante

La llamada “Fiesta Nacional” (denominación que indica de suyo la negación rotunda de la plurinacionalidad del Estado) consiste esencialmente en un desfile militar presidido por el Jefe del Estado, que comienza con un bomenaje a los “caídos por España” en el que se canta “La muerte no es el final” y se rezan oraciones católicas. Como elementos centrales una bandera inmensa, el himno estatal en su versión “extended”, un desarrollo incompatible con la aconfesionalidad del Estado y un gasto improductivo superior a 800.000 euros. Y nada más, salvo una recepción real no pública a 1.500 personas.
La fiesta no refleja la pluralidad cultural y lingüística del Estado, ni siquiera se procura territorializar la conmemoración, que siempre se desarrolla en Madrid. Al contrario que en otras conmemoraciones “nacionales” (el 14 de julio francés, la Diada o el Día de Galicia), el mundo de la cultura, de la economía, del deporte, la sociedad civil… están ausentes, como tampoco tienen el menor protagonismo las propias Cámaras legislativas, los Gobiernos autonómicos, el Poder Judicial o el propio Gobierno del Estado.
La conmemoración estatal descansa esencialmente en los Ejércitos, la bandera y el himno estatales y el Jefe del Estado. En este sentido, en poco se diferencia exteriormente de las celebraciones propias de los sistemas autoritarios y personalistas. Su tono general no es el de una fiesta cívica europea y democrática. Por ello, se entiende perfectamente que l@s President@s catalán, vasco y navarra no hayan comparecido, como tampoco lo ha hecho el secretario general de Podemos. Y si han asistido los restantes Presidentes autonómicos ha sido por la llamada a rebato de la Casa Real, el PP y el PSOE: se trataba de dar un mensaje de supuesta unidad al exterior, motivado por la situación creada por el triunfo independentista en las pasadas elecciones catalanas.
Felipe de Borbón ocupa la Jefatura del Estado desde hace casi año y medio. Y, si bien ha mejorado las formas de la Institución, lo cierto es que no ha apostado por una profunda reestructuración de sus elementos simbólicos y del contenido de sus mensajes. Incluso se diría que ha apostado por la continuidad, al menos relativa, del bipartidismo dinástico (PP-PSOE). No hay gestos de respeto o integración de la plurinacionalidad y concesiones sólo folklóricas al plurilingüismo.
¿Podemos esperar de la Jefatura del Estado un cambio sustancial en su concepción unitarizante del Estado en la legislatura próxima? Nada contribuye a pronosticarlo. Felipe de Borbón pudo haber usado de su “auctoritas” moderadora y mediadora con posterioridad a las elecciones catalanas, para proponer cauces de diálogo efectivo. Pero no lo ha hecho, sino que ha optado por mandar un mensaje desde el polo inequívocamente unionista. Un mensaje que dice que se encuentra cómodo en la concepción unitaria del Estado que profesan su padre y las élites dirigentes del PP y del PSOE. Es decir, el relato de lo que se ha dado en llamar el Madrid político y el Madrid mediático.
Al fin y al cabo, la decisión popular sobre la Corona se adoptó hace casi 40 años, sin que la ciudadanía pudiera elegir específicamente entre Monarquía y República. Felipe de Borbón se sabe blindado en su función, ya que la reforma posible para suprimir la Monarquía precisaría de mayoría de dos tercios de cada Cámara, disolución parlamentaria y referéndum. De ahí que la Corona se apoye en el bipartidismo dinástico, que es quien ha llamado a Madrid a sus Presidentes autonómicos. Y quien insiste en defender una Institución costosa y anacrónica. Y respecto de la que muchos dudan ya de su utilidad.

O Dereito e a Política

O Dereito e a Política haberían ser útiles aos intereses xerais e boas ferramentas para resolver problemas. Se non os resolven e mesmo se invocan para perpetuar os existentes ou crear outros novos, cómpre reformalos para a súa potencialidade ás demandas sociais.
Analisando a cuestión dende a visión puramente xurídica, o president catalá Artur Mas convocou este día unha consulta non vinculante (non un referéndum, coma o escocés) ao abeiro dunha lei catalá aprobada polo 85% do seu Parlament, no exercicio legal dunha competencia autonómica que o Tribunal Constitucional recoñeceu na súa sentenza do 2010, cando recortou substancialmente o marco estatutario pactado entre os Parlamentos estatal e catalán contribuíndo moitísimo ao actual sentimento arredista de boa parte da sociedade catalá. Porén, o artigo 161 da Constitución dalle ao Presidente do Goberno do Estado a competencia que lle nega aos Presidentes da Xunta ou da Generalitat: a mera interposición dun recurso de inconstitucionalidade contra a lei e/ou contra a convocatoria da consulta determinará a suspensión da mesma en Dereito.
Mais o problema político non remata con esta suspensión. Porque o conflito sítuase entre dúas lexitimidades que xorden do voto cidadán e non se resolve antepoñendo España a Catalunya, nin unha cidadanía á outra. A aparente contradición xurídica esixe unha solución política, moito máis cando a recente votación escocesa nos aprendeu que por votar non caen as pontes nin rachan os países nin enferman as persoas. Á cidadanía catalá non se lle pode convencer da súa eterna minoría de idade nin da súa incapacidade para decidir o que nomeadamente lles cómpre dicir, malia que a cidadanía do conxunto do Estado teña tamén dereito a determinar algunha das premisas do resultado final.
Entón, a solución é pactar regras de xogo que fagan viábel a convivencia. O marco europeo habería garantir a unidade de mercado e a común acción, moito máis entre pobos con semellantes vencellos históricos. Os mecanismos de soberanía compartida, como vén de manifestar o lehendakari Urkullu, poden resolver a desafección.
Pero mirar cara outro lado e chamar polos maxistrados do Tribunal Constitucional que nomeaches para que che resolvan o problema non fai senón enquistalo e deixar ceibo o camiño á gangrena.