A igualdade xurídica do galego

O Tribunal Superior de Xustiza valenciano vén de anular parcialmente unha normativa regulamentaria da Generalitat que privilexiaba o ensino en catalán (alí chamado oficialmente valenciano) por mor da súa grave minorización fronte ao castelán.
O Alto Tribunal aplicou unha consolidada xurisprudencia dos Tribunais Constitucional (TC) e Supremo (TS) que xorde daquela sentenza do TC de 1986 que anulou o deber de coñecer o galego, presente de primeiras na nosa Lei de Normalización Lingüística, aprobada pola unanimidade do noso Parlamento. Segundo esta xurisprudencia só existe o deber de coñecer o castelán e as demais linguas fican secundarizadas nun rango de mera cooficialidade, sen que sexa legal esixir o seu coñecemento con carácter xeral a xuíces e demais funcionarios e o seu uso obrigatorio nin sequera ás empresas concesionarias ou contratistas públicas. Velaí que o galego, o catalán e o vasco non gocen de igualdade xurídica a respecto do castelán. Esta desigualdade atenta contra a Carta Europea de Linguas Minoritarias (o galego non é polo de agora minoritario, malia estar fortemente minorizado), é dicir, contra a normativa constitucional de protección dos nosos dereitos lingüísticos. Velaí a necesidade de resolver de vez esta desigualdade, levando á Constitución ou ao Estatuto o pleno recoñecemento da igualdade de ambas as linguas oficiais, a propia e a de comunicación común co resto do Estado.
Deste xeito, o deber de coñecer o galego evitará situacións tan ilóxicas (cando non ferintes) como médicos do S­ergas que manifestan diante de doentes descoñecer o galego, freakies que piden tradución oficial de pequenos textos intelixíbeis a calquera europeo que lea, mandos da Garda Civíl que denuncian concellos por sinais de tránsito en galego ou a continua provisión de prazas de xuíces, fiscais e funcionarios sen acreditar o coñecemento abondo da lingua que nos permita aos galegofalantes gozar da plenitude dos nosos dereitos lingüísticos.
De certo que o problema do galego non se resolve só con medidas xurídicas. Mais sen acadarmos esta igualdade (negada constitucionalmente dende 1978) non serán posíbeis cousas tan sinxelas e normais como vivirmos plenamente en galego ou non nos sentir alleos no noso propio país.

O galego, cuestión de país

A gravísima minorización da nosa lingua propia resulta inadmisíbel de todo, nomeadamente se temos en conta o desleixo, cando non animadversión, amosados pola Xunta dende que Feijóo decidiu rachar o consenso lingüístico que permitiu a aprobación da Lei (1983) e do Plan (2005) de Normalización. O galego é unha cuestión de País e unha cuestión de cidadanía: cómpre levar á rúa o debate sobre a lingua, sobre como queremos promover e recuperar o seu uso, sobre que recursos queremos destinar a estas fins. E falarmos dos tres alicerces que habería ter esta actuación cidadá: identidade, dereitos lingüísticos e desenvolvemento económico.
Promovermos o galego é unha evidente cuestión de identidade. A nosa lingua (presente, dun ou doutro xeito en 280 millóns de persoas aló polo mundo) e a nosa cultura son as principais creacións do noso pobo. Sen lingua e cultura, Galicia perde personalidade, equipárase a Murcia ou á Rioxa. Pensen de verdade, con independencia da traizón ás nosas raíces, se tal nos convén. Sen identidade somos o 5,5% da poboación e o 5% do PIB do Estado. E, para máis, os sectores económicos para nós estratéxicos son para o Estado prescindíbeis. Si, si que temos moito a gañar co aquel da identidade.
Mais tamén é unha cuestión elemental de dereitos lingüísticos. O galego é a lingua propia de Galicia e plenamente oficial neste País, dacordo co noso Estatuto. Mais somos moitas as persoas que queremos vivir e traballar en galego e non podemos, mesmo de xeito máis limitado canto menos autonomía persoal e económica se posúa. Non só é unha cuestión de atención lingüística nos nosos concellos, hospitais ou servizos de atención telefónica. Tamén temos dereitos lingüísticos, hoxe en día non plenamente tutelados, a respecto da administración de xustiza e na nosa dupla cualidade de traballadores e consumidores. Urxe regular os dereitos lingüísticos no ámbito laboral e de consumo, que hoxe son ámbitos absolutamente desregulados.
E co galego progresamos economicamente. Tanto polas grandes potencialidades do achegamento á lusofonía como pola nosa identificación no mundo como país de noso, a efectos turísticos e de investimento exterior. Porque son os países os que progresan e non as provincias.

O medo de Núñez Feijóo

A Xunta vén de aprobar un decreto de atención ao cidadán que desnaturaliza absolutamente a política de discriminación positiva que lle esixe a Lei de Normalización Lingüística. De hoxe en diante, o mero feito de que o cidadán use o castelán activará a resposta, verbal ou escrita, da Administración autonómica nesta lingua. Até de agora (na teoría, como a todos vostedes lle consta) a lingua de uso preferente era o galego e o castelán usábase obrigatoriamente só cando o demandaba expresamente o usuario.
As políticas de discriminación positiva veñen esixidas polo Estatuto de Galicia, pola Lei de Normalización Lingüística de 1983 e polo Plan de Normalización Lingüística do 2004 (ambos os dous aprobados no Parlamento por unanimidade). O galego é a nosa lingua propia, aínda de uso maioritario, mais minorizada por circunstancias históricas e pola actuación a prol do castelán dun Estado español moi pouco respectuoso coa nosa lingua. A Constitución impón un desequilibrio normativo a prol do castelán, xa que só este é de coñecemento obrigatorio. Neste contexto, estas políticas son esenciais para compensar parcialmente a abafante imposición do castelán en todos os ámbitos da vida pública e comunicacional. Velaí a gravidade deste decreto, que semella pensado para reducir drasticamente o uso e máis o prestixio do galego na vida administrativa.
Como se lle ocorreu esta medida a Núñez Feijóo ás portas das nosas eleccións nacionais? Por medo. Mentres case todos vimos fóra de xogo á candidata de C’s, Cristina Losada, no debate da CRTVG, o líder do PPdeG presentiu o perigo de perder uns milleiros de votos, basicamente concentrados en Vigo e A Coruña e que xiran arredor dos sofismas de Galicia Bilingüe. Por iso retrucoulle en castelán e lle dixo que falaba castelán cando lle petaba. Como xa pasou nas eleccións do 2009 para frearlle o paso á UPD de Rosa Díaz, o líder da dereita subordina a normalidade a respecto do galego que profesa a grande maioría dos seus votantes para reter uns poucos votos de persoas extremistas na cuestión lingüística, ao xulgalos esenciais para manter a maioría absoluta.
Galicia Bilingüe, afastada da centralidade e irrelevante socialmente, segue a lle marcar a axenda política ao PPdeG.

Tirarmos as hipotecas da lingua

A axustada elección presidencial na Academia Galega (RAG) amosa a necesidade de desenvolver unha intelixente política de concordia que reformule, canda outras Institucións e axentes sociais, os alicerces da acción normalizadora na sociedade dos últimos trinta anos, limitada canto aos seus éxitos.
Cómpre o máximo rigor a respecto das Administracións para acadarmos a igualdade xurídica real, só posíbel se equiparamos os deberes de coñecemento de ambas as dúas linguas oficiais. Mais cara á sociedade é urxente recoñecer a conveniencia do plurilingüismo como modelo onde aplicar eficaces políticas restitutivas que recoñezan a existencia normal dos galegos castelánfalantes e incentiven a modificación parcial dos seus hábitos para achegalos ao uso da nosa lingua propia.
Son os galeguistas e nacionalistas os primeiros interesados en tirar as hipotecas da lingua e rachar a equiparación galegofalante urbano=nacionalista. Porque só dende políticas flexíbeis e amábeis coa cidadanía (e firmes coas Administracións e axentes políticos) poderá esta sociedade ir illando as condutas contrarias aos valores do civismo democrático dos inimigos do galego, ao xeito de Galicia Bilingüe e demáis freakies de quenda, hoxe desgrazadamente presentes en boa parte das equipas de goberno dos Concellos coruñés e compostelán.
Cómpre, tamén, unha política normalizadora de menos despachos e máis rúa e rueiro para facer popular e cidadá a tarefa a prol da lingua.
Na súa estrea presidencial, Alonso Montero cometeu o erro de criticar a normativa de consenso aprobada no 2003. O galego precisa vivir, con normalidade, no contexto da lusofonía construindo máis pontes cara á integración política e cultural da Galicia no seu seo. Seica Alonso Montero podería corrixir as súas non matinadas reflexións e comezar por nomear académicos correspondentes escollidos nos distintos países que partillan a lusofonía, inserindo deste xeito a RAG na súa urdime académica e institucional.
Tamén habería retirar o recurso de casación contra o Decreto do galego, porque o Supremo, ademais de rexeitalo, fixará unha doutrina contraria á interpretación que o TSXG fai da Lei de Normalización. Cómpre salientar que non hai vulneración de Dereito estatal que alicerce nin este recurso nin o da Xunta, retirado por mor da presión cidadá.

Don´t you want me, baby

Nunca fun persoa extremista nas cuestións lingüísticas e mesmo teño sido criticado por-seica- ser morno de máis neste asunto. Sempre confiei -e sigo a confiar- no que atinxe a promoción do galego nas ferramentas da convicción e respecto ás persoas e na obriga a respecto das Institucións. Ás persoas háselles tentar convencer e ás Institucións hai que lles esixir o máximo compromiso coa Lingua.
Coñecemos hai días a nova, malia que ocorrese no 2010, de que un Secretario de Xulgado non galego que leva varios anos vivindo en Galicia pedira a nulidade dunha multa de aparcamento do concello pontevedrés pretextando que non entendía un sinal que dicía “prohibido estacionar, agás de x a y”. E este feito sobarda todas as convencións da boa convivencia. Porque, como defende a maxistrada vasca Garbiñe Biurrun, esta caste de comportamentos son merecentes de reproche por falla de civismo e de cidadanía democrática. Porque xa non é defender o “non me interesa deprender a vosa lingua” senón que o que se nos di é “non vos quero” e “a vosa lingua é un dialectiño no que non se pode escribir nada que sexa científico nin normativo”. E iso, amigos e amigas, élles moi perigoso se o di un Secretario de Xulgado ou, en xeral, calquera funcionario público con certo mando.
Velaí que sexa urxente unha modificación normativa que acade a plena igualdade entre galego e castelán no que atinxe ao deber de coñecemento e, sobre todo, para que ningún residente poida pretextar descoñecemento do galego. E para isto abondaría con levar a Lei de Normalización do 1983 até o límite de constitucionalidade que determinou o TC canda o Estatut. Tampouco viría mal unha meirande comprensión da xurisprudencia a respecto da necesidade de normalizarmos o uso da lingua.

O Dépor si pode
Fernando Vázquez ten un plan. Semella que as vindeiras xornadas do calendario poderían traernos esa arelada redución da marxe de puntos precisos para chegarmos aos niveis da supervivencia. Mais o obxectivo da Lei Concursal é a sobrevivencia das empresas. As posibilidades de sobrevivencia do Dépor dependen nomeadamente de mantermos a categoría. E isto, dende logo, de que os empregados e xogadores cobren e de que os embargos todos fiquen sen efecto.

Corrupción e economía de mercado

Coñecemos nos últimos días dúas revelacións que degradan máis a lexitimidade do actual Goberno do Estado. Por unha banda, sóubose que a ministra Ana Mato estaba casada en réxime de gananciais con Sepúlveda aínda no 2007. Pola outra, Mariano Rajoy publicou as súas declaracións fiscais. E destas tírase que no 2008, cando a crise xa era unha realidade, o PP -que depende segundo a súa contabilidade oficial nun 86% das subvencións públicas- incrementaba o soldo do seu Presidente nuns 28.000 euros até elevalo a máis de 200.000 €/ano. Lembremos que sería no 2008 cando, segundo a versión -desmentida polo PP- do xornal “El Mundo” Dolores de Cospedal suprimiría os sobresoldos da rúa Xénova, que ascenderían no caso de Rajoy a 25.200 €/ano, segundo os apuntamentos publicados no xornal “El País”, tamén desmentidos polo PP.
E mentres medra o malestar da cidadanía, o PCE ven de afirmar que a corrupción é consubstancial ao sistema. Velaí que só safaríamos da corrupción a medio dunha transición cara ao socialismo, esquecendo a evidencia da gravísima corrupción que existiu na Europa do socialismo real entre 1946 e 1990 e existe na Cuba castrista.
O repto é previrmos a corrupción dentro do sistema. E isto esixe, sobre todo, non confiar na autorregulación e establecer regras claras para garantirmos a transparencia e a boa gobernanza. Porque a grande ferramenta contra a corrupción é o Dereito. Un Dereito que emane dun pacto social e político que esixa altísimos estandares de calidade, moralidade e transparencia aos nosos políticos.
Cómpre falarmos tamén dos axentes privados facilitadores da corrupción política, residenciados nas grandes construtoras e nalgunhas empresas que cotizan no IBEX 35. Connivencia que non só degrada a política, senón a economía. Porque distorsiona a libre concorrencia, conforme ao modelo do “capitalismo de casino do BOE”: pouca atención á formación e motivación dos recursos humanos e ao I+D+I e construción de oligopolios. Estes axentes privados facilitadores tentan chuchar todos os grandes contratos, en detrimento do conxunto do tecido empresarial galego e degradan a contratación de moitos servizos públicos.

A ARRINCADEIRA: A xenreira do PP co galego
A Xunta, esquecendo que segundo o Estatuto os procedementos xudiciais nados na Galicia han rematar perante o TSXG, quere levar o Decreto do galego ao Tribunal Supremo, que só pode estimar o recurso se plantexa e obtén do Tribunal Constitucional a declaración parcial de inconstitucionalidade da Lei de Normalización Lingüística de 1983. Será ésta a intención do Goberno de Feijoo? De calquera xeito, é un aceno que non só atenta contra a nosa lingua, senón que despreza o noso autogoberno, ao someter a normativa galega ás instancias xudiciais de Madrid.