Conectarmos co corredor ferroviario europeo

A normativa da UE definiu uns corredores ferroviarios europeos de mercadorías como eixos fundamentais das Redes Transeuropeas de Transporte. O corredor máis próximo é o corredor atlántico, que conecta Porto-Leixões e Lisboa a través de Aveiro e segue cara Palencia, Burgos, Euskadi e Francia. Este mapa rexerá até 2027, cando menos.
O corredor europeo pasa moi lonxe do noso País, con grande perda de competitividade non só para as nosas mercadorías, senón para a nosa vocación portuaria. Os nosos portos son estratéxicos pola súa posición intermedia entre a Canle da Mancha e o mar do Norte europeos e a costa do leste de América coa nova Canle de Panamá de conexión co Pacífico. Precisamos conectalos ferroviariamente co porto seco de Monforte, grande depósito loxístico de onde habería sair a conexión cara Palencia.
Mais nisto, como no do traspaso da AP-9 ou na tarifa eléctrica, a Xunta ten abdicado da súa función de defensa dos intereses galegos, apreixada de dependentismo e tortícole de tanto ollar cara Madrid. E velaí que fose o voceiro parlamentario de En Marea, Luís Villares, quen petase na porta da Comisaría de Tranportes da UE para que lle confirmasen a total viabilidade e mesmo conveniencia estratéxica europea desta conexión. Mais a UE precisa que o Goberno do Estado priorice esta infraestrutura. E semella que non está na axenda estatal.
Galicia xógase nesta conexión co corredor europeo a viabilidade da nosa vocación portuaria e o aproveitamento das nosas vantaxes xeoestratéxicas. Cómpre reaxir porque é unha cuestión esencial de País.

Entrevista para Ideas.gal (xullo de 2017)

Entrevista publicada en Ideas.gal o 28 de xullo de 2017. O orixinal pode consultarse aquí.

1) Que é para ti Galiza, hoxe?

Galiza/Galicia é a miña patria e a miña referencia no mundo. Son persoa e son galego, son realidades inescindíbeis. O meu sentimento de pertenza e de referencia é absoluto.

2) Como consideras que será a Galiza dentro de 10 anos?

Iremos a menos económica e culturalmente como non consigamos botar fóra ao PP nas seguintes autonómicas, consolidando a meirande cantidade de gobernos locais progresistas nas vindeiras locais do 2019, nomeadamente nos principais concellos.

3) Como che gustaría que fose Galiza, idealmente? Como entendes que se pode chegar aí?

Un país europeo normal e soberano que partillase unha convivencia en pé de igualdade co resto dos pobos do Estado e da Europa, cunha sociedade cohesionada e inclusiva. Penso que as políticas para acadar un tal país son semellantes ás desenvolvidas dende 1997 polo Scottish National Party ou dende 1979 polo PNV… un grande partido nacional que faga socialdemocracia real, non hai outro camiño.

4) Que aspectos e sectores deben ser prioritarios para conseguirmos mellorar como sociedade? Como consideras que se deben garantir servizos públicos universais e de calidade?

Son esenciais a educación, a Universidade, a investigación, desenvolvemento e innovación, a enerxía o emprendemento empresarial e a cultura. Penso que precisamos un financiamento acaído e iso conleva unha autonomía financeira ampla nun marco de cosoberanía, cando menos. Precisamos gobernar nós os nosos portos e aeroportos e ter ampla capacidade fiscal, ademais de recadar nós os impostos. Desconfío da ladaíña do “somos uns pobriños condenados á solidariedade eterna”. Ninguén é eternamente solidario e ao Estado español interésalle confundir á nosa cidadanía cunha suposta pobreza que non é certa. Para máis queren introducir o debate das pensións, cando o meu dereito á pensión non é territorial, senón persoal e depende de todo o que levo cotizando aquí e aí fóra. España “chuléanos” 500 M€ no financiamento local e 2.600 M€ no autonómico, ademais de impornos unha tarifa enerxética única que impide que poidamos atraer novos investimentos industriais subvencionando o 40% da produción enerxética que España nos obriga a ceder de balde.

5) Que perspectiva tes sobre a Galiza no mundo? Con que espazos e culturas debería profundar a súa relación?

O noso país require dunha potente política exterior e dun intenso traballo de visibilización da Marca-Galiza.
Debería profundar a súa relación co espazo lusófono, o iberoamericano, a Europa ocidental e os países de Extremo Oriente, nomeadamente China e Xapón.

6) Para onde deberíamos camiñar colectivamente como país, ao teu ver?

Unha Galicia soberana e moi universal. Escocia, Noruega e Euskadi son os meus referentes, malia que son realidades ben diferentes das nosas.

7) Que representa para ti a soberanía e que impacto ten (ou debe ter) na vida diaria da xente?

O dereito a decidir o noso futuro nace da nosa condición de cidadáns maiores de idade dunha comunidade humana nacional e ben singular no mundo. O autogoberno e o exercicio do dereito a decidir son inescindíbeis da calidade de vida e do benestar. Decidirmos ser nós é o único xeito de garantir o noso benestar. Galicia só supón o 5% PIB e o 5,5% da poboación do Estado e os nosos alicerces económicos para España son perscindíbeis. Así que precisamos da diferenza, do autogoberno, do dereito a decidir… moito máis que Catalunya e Euskadi, como adoita dicir Anxo Quintana.
O dereito a decidir o noso futuro nace da nosa condición de cidadáns maiores de idade dunha comunidade humana nacional e ben singular no mundo. O autogoberno e o exercicio do dereito a decidir son inescindíbeis da calidade de vida e do benestar.

8) Que referentes consideras interesantes e con recoñecemento aínda insuficiente na sociedade?

O propio Anxo Quintana e, dos políticos actuais, Luís Villares, canda o alcalde da Coruña, Xulio Ferreiro e o de Lalín, Rafa Cuíña. Na historia Castelao e Bóveda e na transición Pablo González Mariñas, Xosé Manuel Beiras e Camilo Nogueira. No ámbito cultural e deportivo gostaría salientar Vero Boquete, Manolo Rivas e Teresa Moure, entre moitxs outrxs. Temos unha grande débeda cos nosos creadores culturais, que pagan un grande tributo co seu compromiso cunha lingua e cultura minorizada.

9) Que aspectos do Dereito Galego non son suficientemente coñecidos, ao teu ver?

En xeral, o Dereito Civil Galego é moi descoñecido, malia que os pactos sucesorios de mellora ou apartamento que permiten dispor dos bens propios en vida si arraizaron despois da reforma fiscal que alixeirou no 2016 o peso impositivo do Imposto de Sucesións que indirectamente fixera medrar moito o PP entre 2009 e 2016. Axudou, evidentemente, que o Tribunal Supremo eximise de pagar IRPF aos transmitentes destes pactos. Galicia é un bo país para a sucesión, non só pola carga fiscal, senón pola liberdade de disposición. A lei imperante en todos os territorios do Estado, agás Catalunya, Illes Balears, Nafarroa, Aragón, Euskadi e Galicia, é vella, arcaica e trasnoitada. Afástase da liberdade de testar e resposta a un concepto de familia decimonónico.

Luís Villares lexitima o seu liderado

O plenario de En Marea (o seu máximo órgano decisorio) aprobou con maioría absoluta todas as propostas políticas e organizativas de Luís Villares e da dirección nacional, rexeitando as emendas todas dos críticos. Luís Villares seguirá a desenvolver o liderado orgánico canda o parlamentario e as expresións políticas parlamentarias da organización, quer en Compostela, quer en Madrid, haberán de sintonizar no próximo futuro coa dirección nacional que lidera o lugués, tendo en conta a proximidade das vindeiras eleccións locais.
Certo é que só participou o 23% do censo inscrito. Mais certo é, tamén, que os proxectos políticos en democracia defínense dende a participación e non dende a abstención. Ademais, sería un erro grave de percepción por parte dos críticos sumar a meirande parte dos abstencionistas ás súas contas, cando en grande medida han de se sumar á desafección xerada polo continuo balbordo orgánico. A xente quere solucións sociais e políticas prácticas, imaxinativas e participativas para a súa vida cotiá e a dos seus e non batallas continuamente retransmitidas vía media e redes sociais.
Ninguén pode negar, porén, que o agora empoderado voceiro e a dirección nacional mareante teñen que soldar unha fractura interna evidente, tanto facendo medrar a maré galega cara a novos sectores das maiorías sociais canto recuperando moita da disidencia. Mais, para sermos obxectivos, cómpre recoñecerlle aos máis achegados á dirección que nos últimos meses foron continuos os esforzos por acadar a integración política e orgánica desta disidencia. Falta agora saber se os diverxentes queren maximizar esta fractura. Semella que a inminencia da axenda local impedirá unha ruptura e que os alcaldes da Coruña e Compostela afondarán tamén na liña de concordia e unidade, única posíbel para se presentar perante cadanseus electores á volta de pouco máis de vinte meses.
Gañou tamén a autonomía da Maré galega fronte ás propostas máis ou menos implícitas de xogaren a ser franquicia de Unidos Podemos. Unha decisión estratéxica que lle permitirá xogar aos de Villares todas as vantaxes da centralidade do mapa político galego, afondando na cooperación política co novo PSdeG e BNG e manténdose, polo menos en parte, indemnes do abaneo –senón mareira ou forte mareira- que se anuncia no mundo podemita para as vindeiras locais.

A política útil

En Marea enfronta o vindeiro día 15 un Plenario (órgano semellante ao Congreso noutras organizacións) no que ha decidir se afonda na liña de institucionalización, vertebración territorial e sectorial e autonomía dun proxecto nacional representada por Luis Villares e a maioría da actual dirección ou aposta por formulacións menos independentes da liña estatal de Unidos Podemos e que están por estruturas organizativas menos elaboradas e máis propias da coalición de partidos, na liña que definiu a oferta electoral de En Marea no pasado até a súa constitución formal como organización de seu hai un ano.
As decisións adoptadas por En Marea desde que se constituiu formalmente como organización de adscrición individual teñen definido esta autonomía a respecto de proxectos estatais (quizais conscientes do fracaso da representación estatal de En Marea –subsumida nun grupo parlamentario estatal– na visibilización de Galicia como suxeito político e titular de intereses moi singularizados). E tamén definíronse a prol da compatibilidade entre liderados orgánicos e parlamentarios e da expansión organizativa e social, integrando persoas e sectores que non estaban presentes na antiga coalición ás eleccións estatais de decembro de 2015 e xuño de 2016.
Logo o debate está en definir se En Marea, como semella pretender Luís Villares, avanza cara á inclusión de novos sectores sociais, á institucionalización organizativa e a formulación de políticas útiles para a maioría social, con total autonomía a respecto do proxecto estatal de Unidos Podemos, sen prexuízo dos moitos ámbitos de cooperación que ambos os dous proxectos poidan desenvolver no futuro. Galicia e a cidadanía galega teñen intereses específicos, moitas veces non coincidentes cos intereses doutros territorios e cidadanías. Mal se pode desenvolver unha política útil en Galicia dende o descoñecemento desta cuestión capital.
A institucionalización de En Marea resolverá tamén a cuestión de quen toma as decisións. Porque na pasada coalición as decisións non foron adoptadas polas persoas adheridas, senón polas direccións dos partidos coaligados. Cando os proxectos políticos non os definen os oráculos nin os fundadores, senón os seus integrantes en cada momento histórico.

Pór sentido común na Marea Galega

Ao elixir Luís Villares portavoz o Consello das Mareas (máximo órgano entre Congresos de En Marea) adoptou a única decisión compatíbel coa lóxica política e o sentido común. Villares é independente, como o 80% dos adheridos a En Marea e, xa que logo, transcende dos partidos fundadores da primitiva coalición electoral (Anova, EU e Podemos) e representa as ideas de substantividade e independencia da Marea galega, así como o alargamento do seu espazo político. Para máis, se BNG, PP, como tamén ERC, Compromís ou Els Comuns, contan con liderados claros, a pluralidade de referentes no caso de En Marea sería pouco comprensíbel e nada operativa.
A decisión, ademais, é substancialmente demócrática. E non só por contar cunha ampla maioría absoluta no máximo órgano intercongresual senón porque o Plenario de En Marea (órgano soberano equivalente ao congreso) tense pronunciado moi maioritariamente por afondar na institucionalización e vertebración dunha organización galega de seu, totalmente independente dos partidos que concorreron na súa fundación. Ademais, este mesmo Plenario rexeitara en proporción de 10 a 1 a adopción dunha normativa de incompatibilidades que lle impedise a Villares, como voceiro parlamentario, participar na súa gobernanza orgánica.
En Marea enfronta a necesidade de visibilizar o seu discurso (tamén en Madrid onde hoxe está case totalmente agachada por Unidos Podemos), espallar e afortalar a organización, dotándoa de urdime orgánica territorial e sectorial e alargar a súa base social e electoral, captando parte substancial dos votos do PSdeG, hoxe en estado de dilución. Nada disto se pode acadar sen un liderado claro, como o que exerce Xulio Ferreiro no ámbito da cidade d’A Coruña.
Os espazos de unidade cidadá, como En Marea, constrúense sobre programas de mínimo común denominador, orientados á maioría social e á resolución dos problemas da xente e tendentes a ocupar a centralidade. Os radicalismos verbais cara á galería poden motivar algúns convencidos, pero afastan ás ducias de milleiros que deciden as eleccións, posibilitando pór en funcionamento medidas que transformen a realidade, que é para o que serve a política. Semella que Villares o ten claro.

Centrarse no importante

En Marea obtivo o segundo posto nas eleccións nacionais do último setembro, con case o 20% dos votos emitidos e sobardando ao PSdeG. O seu candidato, Luís Villares, non tiña experiencia política previa, mais foi quen de abrir bos camiños e expectativas nun proceso marcado de saída pola grande vantaxe en termos de coñecemento social, presenza mediática e experiencia no regate curto de Núñez Feijóo.
En Marea elixe esta fin de semana o seu máximo órgano entre congresos, aínda dubidando entre construíir unha organización política única de adscrición individual e cun liderado claro ou elixir un consello das mareas con varios voceiros que sirva de mero enlace entre unha estrutura coaligativa das distintas organizacións locais, independentes e os partidos Anova, Podemos e EU. Semella, pois, que algúns sectores dubidan e mesmo queren parar o proceso lóxico dos acontecementos, pois que a decisión fundacional de Vigo, este verán, foi nidia no senso de construir unha organización única, de inequívoca base e obediencia galega.
Quizais o problema fundamental nesta andaina sexa o de clarificar as relacións de En Marea coa coalición estatal de Podemos e EU. Semella que a maioría dos mareantes e, dende logo, das súas bases electorais, están pola independencia da organización galega e a colaboración con Unidos Podemos dende os acordos programáticos comúns e non dende a subordinación. Isto habería ter o seu corolario nos cadros de Podemos e EU: ou se está no proxecto estatal ou se está no proxecto galego.
A implosión do PSdeG abre un grande oco á acción política de En Marea e do BNG. Mais, no caso dos mareantes, precisan no camiño construír organización dende os elementos territorial e sectorial, garantir a súa absoluta independencia do complexo Podemos-IU e visibilizar o nidio liderado orgánico e institucional de Luís Villares. Dende eses alicerces poderían consolidarse como referente da oposición galeguista e progresista e marcar tendencia nunha acción concertada co BNG, que precisan máis ca ninguén os gobernos locais progresistas.
Sen eses mínimos, En Marea sofrirá as consecuencias da indefinición. E iso pasará factura en termos electorais. E, ao mellor, súpeta.

Demagoxias

É sabido que a actividae institucional ten límitacións retributivas. Velaí que o líder de En Marea, Luís Villares (maxistrado do TSXG) ou Xulio Ferreiro, alcalde d’A Coruña (profesor titular da UDC e maxistrado suplente da Audiencia de Lugo) perdan diñeiro co seu compromiso político. Probabelmente estas limitacións sexan difíciles de obviar, porque é inconveniente converter as retribucións institucionais nunha poxa. Moito máis nun país -Galicia- cun soldo medio tan baixo.
Agora ben, é incomprensíbel como dende Podemos se desenvolve un ataque tan directo contra a dignidade retributiva dos cargos institucionais. Dignidade retributiva que é unha necesidade da política para a xente e, nomeadamente, da política de oposición parlamentaria. Con enfoques demagóxicos como este, Podemos non fai senón validar as ladaíñas da dereita e dos grandes lobbies: “Son todos iguais”, “as súas prioridades son garantirse soldo e privilexios”.
Que os nosos representantes institucionais gocen dun soldo digno, dun bo soporte administrativo e loxístico e de axeitados medios ofimáticos e informáticos constitúe un requisito para que desenvolvan o seu labor con dedicación, eficacia e independencia. Sendo tanto máis importante canto máis afastado estea o seu partido do poder económico e político. O voluntarismo e o voluntariado son moi meritorios, mais adoitan ser bastante menos eficaces.
Por outra banda, o obxectivo dunha forza progresista non ha ser levar o precariado ás institucións, senón dignificar as condicións de vida e traballo dese precariado. Hai talento e experiencia que moitas veces non se aproveita por prexuízos esquerdizantes ou por actitudes adanistas, o que xera déficits de eficiencia e resultados que rematan xerando divorcio con amplos sectores da cidadanía.
A derradeira carta da baralla é pretender que o líder dunha forza emerxente, como é o caso de Luís Villares, financie e conduza douscentos kms. diarios despois da súa xornada parlamentaria para construír partido ou fique sen retribución ningunha entre o 4 de agosto e o 20 de outubro.
Queremos que só os parados ou os ricos poidan dedicarse á política?

O lugar da Marea

Os resultados de En Marea nas pasadas eleccións nacionais galegas foron obxectivamente positivos, acadando o segundo posto en votos por riba do PSdeG. Malia esta realidade, a maioría absoluta do PP e as elevadas expectativas xeradas arrefriaron en boa medida esta realidade obxectiva.
Tampouco axudou o descoñecemento do candidato que, porén, foi a máis na campaña e revelouse como un candidato solvente, con grandes potencialidades e boa capacidade de chegada a amplos sectores sociais. Non só a eses sectores máis militantes e concienciados, que nin gañan eleccións nin definen a centralidade do País.
Mais o tempo político muda as prioridades a toda velocidade. E velaí Villares e En Marea enfrontándose á necesidade de cobrir o oco que está deixando baleiro a crise agónica do PSOE, estendida de vez ao PSdeG. Quere isto dicir que a Marea ha exercer a serio o seu rol de primeira forza da oposición e construir un discurso para maiorías, pivotado sobre a radicalidade democrática, mais tamén sobre o galeguismo e sobre propostas sociais e económicas transformadoras, pero realistas.
Nesta liña de traballo, Luís Villares atopará, de certo, algunhas resistencias, nomeadamente nas direccións galegas de Podemos e de EU, que non aceptan de grao que En Marea sexa un partido independente, galego e de adscrición individual. Mesmo contará no Grupo Parlamentario cun certo número de mareoescépticos, cando non con algunhas persoas que lle traballen á contra. Porén, conta coa maioría galeguista e municipalista da executiva provisional e co moi probábel trunfo destas sensibilidades nun futuro e próximo congreso que defina de vez os parámetros de traballo dos mareantes, afastándoos da perigosa e magmática indefinición.
En Marea precisa que sexa tomada a serio. Que sexa vista como nunha alternativa política seria e real e non coma unha moda. Para iso terá que medrar, madurar e evoluír. Terá que gañar un grao de confianza na sociedade para que sexa percibida como útil. Semella que Luís Villares, Xulio Ferreiro, Antón Sánchez e moitas máis son conscientes disto. Mais os inimigos son moitos e non están todos fóra.

Podemos como problema

En Marea e Podemos enxergan dous proxectos ben distintos, malia que si poidan colaborar en cuestións da axenda social e económica e da rexeneración democrática. Antes semellaba que podían colaborar tamén no eido do recoñecemento práctico da plurinacionalidade do Estado, malia que agora non estea moi claro.
É verdade que Luís Villares foi elixido candiato só 50 días antes das eleccións contra un candidato de universal coñecemento. Tíñao, pois, moi difícil. Mais o certo é que En Marea non tivo oportunidade para se construír como partido ínstrumental de adscrición individual, galego e independente, antes do 26 de xuño, precisamente polo bloqueo que até entón mantiña Podemos.
A formación galega foi bombardeada a eito, quer dende Podemos Galicia, dirixida por Carmen Santos, quer dende a coalición de Secretarios locais que pediron o voto para terceiras opcións. E, sobre todo, foi acosada dende a Executiva estatal de Podemos polo binomio Echenique-Bescansa, primeiro para frustrar o partido instrumental e logo para colonizar as súas candidaturas dende o máis brután entrismo. Polo de agora, o último episodio escribiuno o inefábel Monedero, pontificando dende parámetros abertamente centralistas.
En Marea acadou un resultado electoral aceptábel, malia que ben por baixo das súas expectativas, con ese segundo posto en votos. Ten agora, baixo a dirección de Villares, unha oportunidade para se consolidar como principal referente da oposición, á vista da crise sistémica do PSOE. Para iso cómpre que Luís Villares e a directiva mareante desenvolvan un programa parlamentario e social moi intenso e en clave moi plural, combinando os imprescindíbeis elementos rupturistas no eido da calidade e rexeneración democrática co posibilismo transformador que lle permita achegarse ás capas sociais que seguen instaladas na abstención ou no voto ao PP. Non son xa tempos de asaltar os ceos e Podemos habería de se repregar ao territorio que lle é propio.
Unha Marea así dexergada sería arestora o espazo natural do galeguismo socialdemócrata de Compromiso, que baixou de 15.500 votos no 2012 a pouco máis de 4.000 agora. Afogado pola falla de medios e de altofalantes semella que a calidade dos seus cadros e o rumo que podería adoptar En Marea favorecería esta integración.

Perdeu a oposición

Feijóo, máis ca o PP, gañou as eleccións nacionais deste 25-S, revalidando a súa maioría absoluta de 41 sobre 75 deputados e mesmo mellorando a súa porcentaxe (sobe do 45,8% ao 47,5%). O trunfo de Feijóo aséntase, evidentemente, no medio rural e nos sectores de idade máis avanzada. Porén, agás en Vigo (34,5%), obtivo bos níveis de voto, ben por riba do 40%, nos principais concellos urbanos de Galicia, demostrando que mantén apoio en todas as idades e franxas sociais. Feijóo papou grande parte dos votos de C´s, que agora sobardou en moi pouco o 3% (fronte á media do 7,5-8%), demostrando que as eleccións galegas son ben diferentes das estatais.
A clave desta excepcional maioría absoluta estivo na resposta política dada polas dúas forzas que competían pola segunda praza (En Marea e PSdeG, empatados con cadanseus 14 escanos). O candidato de En Marea é moi solvente, mais tivo moi pouco tempo para callar, fronte un Feijóo de universal coñecemento. Para máis, Podemos xerou en variadas ocasións tensións e desgaste no potencial electorado mareante e parte do mesmo voltou a vista a un BNG que comezou ao bordo da desaparición e rematou cun sólido grupo parlamentario de 6 deputados e case un 8,4%, cunha Ana Pontón que foi a revelación desta campaña e anuncia o consolidamento dun espazo soberanista galego e máis a inversión dunha tendencia que dende En Marea se xulgaba imparábel. O BNG fixo a mellor campaña.
Peor foi o resultado do PSdeG, que baixou catro escanos (de 18 a 14) e ficou un chisco por baixo de En Marea (17,8% fronte ao 19%). Neste caso, ao relativo descoñecemento do candidato Leiceaga hai que lle engadir a guerra suxa que lle fixeron o alcalde vigués Caballero e outros referentes institucionais socialistas.
Para entendermos a dimensión da derrota da oposición, cómpre ter en conta que o bloque de dereitas PP-C´s acada un 51% dos votos, fronte a un 46,6% do centro-esquerda, mesmo sumando Compromiso e Pacma. Se temos en conta que dende o 2004 os bloques electorais divídense aproximadamente na Galicia ao 50%, podemos ver quen ficou na casa. Esa abstención progresista fixo que os 680.000 votos de Feijóo (moitos menos ca os case 790.000 do 2009) lle desen semellante maioría absoluta.
A abstención do centroesquerda definiu as eleccións galegas. E non é mérito do PP, senón responsabilidade do conxunto das forzas da oposición.