Post-verdade e referéndum catalán

Estoulles verdadeiramente desaquelado e confuso. Porque para boa parte da opinión publicada (tamén, malia que algo menos, na nosa Galicia) semella que querer pór as urnas para que o pobo catalán poida decidir o seu futuro constitúe un acto sedicioso ou golpista. Convocar un referéndum que queren máis do 70% dos cataláns logo de cinco anos tentando sen sorte un acordo bilateral co Estado para desenvolvelo semella que é negativo, como se votar fose espallar o andazo do ébola.
No canto disto, que o Estado active o axuizamento e condena do anterior Presidente da Generalitat e de dous dos seus antigos conselleiros, que o Tribunal de Contas lles reclame máis de 5M€ ou que a Garda Civil impute altos cargos da Generalitat no decurso dun procedemento penal declarado secreto (como se investigasen unha perigosa banda internacional de delincuentes) vese por moitos destes opinadores como a demostración dun funcionamento normal do Estado de Dereito. Mais todos sabemos que o Goberno do Estado manexa a Fiscalía e que a súa independencia a respecto do “procès” catalán custoulles o posto a un Fiscal Xeral e a un Fiscal Superior de Catalunya. Velaí a manifestación do anterior Ministro do Interior conspirando co antigo Director da Oficina anti fraude de Catalunya: “la fiscalía te lo afina”, referíndose á preparación de dossiers mediáticos e ulteriores denuncias xudiciais sobre feitos falsos, como a imputación a respecto de Xavier Trias, anterior alcalde de Barcelona da titularidade dunha conta en Suíza cun saldo máximo de 12’9 M€.
O procès chegou a un ponto de non retorno. É un movemento social transversal, que vai dende a dereita até a extrema esquerda e que mesmo avanza entre os comúns de Ada Colau. Conta con maioría absoluta no Parlament e recibiu da metade do electorado un mandato moi concreto no senso de avanzar cara á soberanía de Catalunya. Para máis, conta cun Presidente e cun Goberno convencidos para avanzar e non recuar. Cumprirán algo máis ca denuncias penais para poder frear este proceso.
Claro é que fóra do Estado español o ambiente é distinto. Porque son moitos os que non entenden por que o Goberno do Estado non quere que os cataláns voten. E case ninguén entenderá a persecución penal española contra moitos políticos e patriotas cataláns só por facer posíbel que o pobo fale.

Non hai terceira vía

Pablo Iglesias vén de dicir que se fose catalán non votaría no referéndum de independencia que o Parlament convocará para o vindeiro 1-O. Seica o líder rupturista denuncia a falta de “garantías” e amosa que el e máis os Comuns da Ada Colau (agás a organización catalá de Podemos, favorábel ao plebiscito) están por un “referéndum pactado co Estado”. Home, non! E todos estamos pola paz mundial…!
Do que non se decata Pablo Iglesias (porque se se decata vai moito máis aló) é que, hoxe en día, na cuestión catalá non existe terceira vía. Primeiro Artur Mas e, despois, Puigdemont, levan cinco anos tentando pactar co Goberno Rajoy, primeiro un encaixe catalán no Estado e agora unha saída pactada que recoñeza o dereito a decidir dos cataláns. Un dereito a decidir recoñecido nos Pactos Internacionais de Dereitos Civís e Políticos e Sociais, Culturais e Económicos da ONU, que integran o Dereito español como normas interpretativas no eido dos dereitos fundamentais. Un dereito a decidir que resposta á realidade nacional de Catalunya, absolutamente preconstitucional, como a de Galicia.
Mais o problema é que estamos case a mediados de xullo de 2017 e nin o Goberno do Estado nin ningunha forza política ou social, catalá ou estatal, propuxo ningunha solución de consenso, ningunha sintese, quer mellor financiamento e máis autonomía, quer dupla consulta plebiscitaria (catalá e estatal), quer calquera outra cousa. Velaí a realidade núa… non hai terceira vía. Só hai o recoñecemento ao dereito a decidir (tamén para votar “non”) que demanda máis do 70% da cidadanía catalá ou máis do mesmo.
Claro é que máis do mesmo non é que Catalunya siga igual ca antes da sentenza de xuño de 2010 do Tribunal Constitucional que coutou o novo Estatut catalá. Porque Catalunya, canda Galicia, sofriu dende entón un substancial recorte do seu autogoberno nesta enxurrada recentralizadora desenvolvida por Rajoy desque chegou ao Goberno do Estado. Os gobernos catalán e galego non mandan no réxime local dende a lei de modernización dos gobernos locais do 2013, nin poden regular as aperturas, horarios ou rebaixas do comercio interior, dende a lei de unidade de mercado. Están -e estamos- moito peor canto ao autogoberno ca no 2010.
Velaí que teña razón Xosé Manuel Beiras e non Pablo Iglesias. En Catalunya, polo de agora, non hai terceira vía.

Os sumidoiros do estado

Téñome por persoa de lei. Ou, como diría a finada da miña aboa Antonia, por un home de orde. Velaí que cando foi o 11-M, no xa lonxano 2004, acreditase no relato do Ministro do Interior polo menos durante as primeiras tres ou catro horas, até que ben clariño ficou que mentía. Como mentira o seu Goberno todo poucos meses antes, canda a catástrofe (ambiental e democrática) do Prestige. Dende entón sigo a defender aos funcionarios policiais, mais desconfío sempre dos seus mandos políticos, quer Ministros do Interior, Directores Xerais da Policía e Garda Civil, quer Delegados do Goberno ou determinados Comisarios Xerais pata negra, que cren só responder perante o seu Ministro e a Historia.
Existen xa probas de cargo abondas que demostran a conspiración delictiva, cando non a autonomía de actuación á marxe de calquera control democrático, de enteiras unidades policiais. A chamada Policía Política ou Policía Patriótica, creada polo anterior Ministro do Interior, Jorge Fernández Díaz, semella xa unha realidade acreditada. Unha Policía usada fraudulentamente para combater o independentismo catalán -pacífico, cómpre non esquecelo-. Arrepiamos coas gravacións onde o Ministro animaba ao Xefe da oficina Anti-fraude catalá para espiar parentes de Francesc Homs, Artur Mas ou Oriol Junqueras, prometéndolle apoio aberto dende a Fiscalía e gabándose ambos os dous de terlles “desfeito a sanidade catalá”.
Que dicir do comisario Villarejo, sospeitoso de ferir a coitelo a unha doutora supostamente acosada polo Presidente de Ferroglobe, Javier López Madrid e de usar os medios da Administración en beneficio da súa axencia de información? Ou das interferencias a respecto das pescudas policiais sobre o duplex do ex presidente madrileño, Ignacio González, na Costa do Sol? Ou do absoluto ridículo de lle atribuir ao entón alcalde barcelonés, Xavier Trias, a titularidade dunha conta falsa en Suiza?
Pois ben, até de agora só o Parlament catalán abriu unha pescuda oficial sobre estes feitos delictivos, mentres que PP, C’s e, até de agora, o PSOE (boa oportunidade para que Pedro Sánchez amose a remuda de paradigma) bloquearon até de agora calquera investigación a serio dende o Congreso dos Deputados.
Nunha democracia só nos poden investigar por orde xudicial. O outro chámase Estado policial ou Estado autoritario.

Votar non é delicto

Estes días ficamos pampos diante dos manexos do Fiscal Xeral e do Goberno do Estado para nomear os Fiscais do seu gosto político. E puidemos lembrar cando en novembro do 2014 o Fiscal Xeral daquela, Eduardo Torres Dulce, ordenou a interposición dunha querela criminal contra Artur Mas e algúns dos conselleiros do seu Goberno por mor da consulta do 9-N. Unha actuación ordenada dende Madrid, que descoñecía que a Xunta de Fiscais adscrita á Fiscalía Superior de Catalunya determinara, por unanimidade, que non cumpría interpor querela por non existir delicto ningún.
Foi esta a primeira dunha ampla xeira de actuacións paraxudiciais e xudiciais (xuízos do 9-N contra Mas e conselleiros, nova querela contra a Mesa do Parlament, a espionaxe policial ordenada polo ex ministro Jorge F. Díaz…) que tentan parar coa represión unha realidade política e social incuestionábel. Porque pode ser que haxa máis persoas a prol de ficar no Estado ou de marchar, mais o que ratifican todas as enquisas é que entre un 75 e un 80% da cidadanía catalá queren decidilo, queren votar. E esta normalidade democrática (pór as urnas) constitúe anatema para o Goberno Rajoy e as tres forzas unionistas, que negativizan o que de por si é positivo: que a xente decida.
Os gobernos canadiano e británico actuaron dun xeito moi distinto canda os referendos de independencia quebequeses e o plebiscito escocés de 2014. Permitiron cadansúa consulta vencellante establecendo as súas regras de xogo para o caso de que a independencia gañase. Nas tres ocasións perdeu a opción independentista, pero non caeu o mundo. Eu estaba en Edinburgh aqueles días de setembro e ao día seguinte funcionaron a xeito hospitais, transportes e servizos públicos, abriron os pubs e xogouse a liga a finde seguinte. Non pasou nada.
Cal é o problema para que PP, PSOE e Ciudadanos consideren calquera consulta á cidadanía en Catalunya como unha catástrofe? Por que a vella pseudoesquerda (Juan Luis Cebrián, Alfonso Guerra) reclama a suspensión da autonomía? Por que non se admitiu polo PP o pacto competencial e financeiro incorporado ao novo Estatut? Por que en 37 anos de autonomía non se completaron as transferencias? Por que moitos cataláns se senten rexeitados en Madrid e Castela?
A represión non poderá parar indefinidamente que a xente de Catalunya decida.

El bloqueo institucional y el probable nuevo referéndum en Escocia dan alas a los independentistas

Los indepes catalanes consideran que el eventual nuevo referéndum escocés y la situación de interinidad española abre nuevas posibilidades para hacer avanzar el procès. Por primera vez el Parlament asume específicamente el riesgo jurídico de desacatar conscientemente los mandatos del Tribunal Constitucional.
La aprobación por el Parlament catalán -con la mayoría absoluta de los grupos indepes CUP y Junts pel Sí- de las conclusiones de la Comisión parlamentaria sobre el proceso constituyente no es ninguna novedad en sí misma. Si bien se contempla la posibilidad de la proclamación de la independencia por la vía unilateral, no es la primera vez que se plantea esta solución, teniendo en cuenta el absoluto inmovilismo del Gobierno del Estado a lo largo de estos cuatro años. La diferencia es que es la primera vez que el Parlament catalán aprueba una resolución a sabiendas que vulnera el mandato del Tribunal Constitucional. La presidenta del Parlament, Carme Forcadell, recordó a los portavoces de ambos grupos indepes si eran conscientes de las eventuales consecuencias legales de su petición de votación de esas conclusiones. Y dichos portavoces las asumieron, como también los 72 diputados que las votaron.
Estamos pues, ante un salto cualitativo: el Parlament se considera soberano y aplica su resolución del 9 de noviembre de 2015, desconociendo toda autoridad del Tribunal Constitucional (que la anuló en su día), a sabiendas de que la represión del Gobierno del Estado será una realidad, como ya anunció la vicepresidenta Sáenz de Santamaría. La mayoría absoluta indepe asume las consecuencias de sus actos y rompe de modo pacífico con la legalidad española.
Al tiempo, se conoce una encuesta que, por primera vez desde primeros de 2015, otorga a los partidarios de la independencia la mayoría (47 vs 43%). El president Puigdemont, usualmente muy moderado en sus expresiones, dijo estos días en la Escola de Estiu de las juventudes de su partido, el PDC (la Joventut Nacionalista de Catalunya) que ni el Govern ni el Parlament esperaban ya por ningún gesto o paso desde Madrid. Se da por sentado que Madrid no moverá ficha, salvo para reprimir judicialmente el independentismo.

Viento en las velas: el Brexit y la incapacidad de formar Gobierno
Por otra parte, la decisión de la ciudadanía británica de romper con la Unión Europea ayuda a los planes independentistas, al poner otra vez bajo el foco el derecho a decidir de Escocia. La first minister escocesa, Nicola Stugeon, ha reiterado que la decisión del pueblo escocés ha sido inequívoca al apoyar con un 62% la permanencia en la Unión Europea, expresando la alta probabilidad de que se convoque un nuevo referéndum de independencia para evitar la salida de Escocia de la UE. Un referéndum que podría no ser autorizado por el Gobierno británico de Whitehall, si bien sectores próximos a la directiva del SNP, el partido nacional que gobierna en Escocia, no descartan que en su día se pudiera convocar este referéndum aún sin el plácet de Londres.
Puigdemont y su vicepresidente, Oriol Junqueras (ERC) valroran muy positivamente esta ventana de oportunidad abierta en Escocia. Mientras, confían en que la CUP apoye la moción de confianza a la que se someterá el president en septiembre y son plenamente conscientes que la interinidad en la investidura del futuro presidente del Gobierno del Estado contribuye a impulsar el procès, que parece ganar apoyos en el electorado de En Comù Podem.

Un referéndum de independencia
Otros políticos y comunicadores próximos al independentismo consideran que el procès puede sufrir de más con esta sucesión de gestos, teniendo en cuenta que el Estado, aunque debilitado, conserva una gran potencia de medios y mantiene una inestable complicidad de las instituciones europeas. Estos sectores consideran que el Parlament debería convocar a primeros de 2017 un referéndum , aún a sabiendas de su ulterior prohibición por los Tribunales españoles.
Una decisión clara a favor de la independencia en un eventual referéndum, aunque no se valide por Madrid, sería una tarjeta de visita muy poco cuestionable no sólo respecto de varios Estados de la Unión Europea (diversas instituciones danesas o de las repúblicas bálticas ya han mostrado su comprensión con el procès catalán), sino ante los propios EE UU.

La reacción de Madrid: represión y falta de diálogo
Mientras, en Madrid las reacciones unánimes entre los partidos unionistas y los medios de comunicación piden mano dura, sin darse cuenta que la represión desconectará más aún Catalunya del Estado español. Algunos de los editoriales parecen olvidar que el Parlament fue elegido democráticamente y que el procès ha intentado por todos los medios desarrollarse dentro de la Ley hasta que ha sido imposible, si bien aún en esta circunstancia se ha mantenido dentro de cauces pacíficos y democráticos. Los indepes cuentan con un sólido apoyo en la mitad de la población catalana. En este sentido, una eventual condena a Homs, Mas ou Forcadell incrementaría aún más la fuerza del independentismo.