A doutrina Parot é inconstitucional

Un principio fundamental de todas as democracias europeas, recollido na Convención Europea de Dereitos Fundamentais e, xa que logo, que define a interpretación da Constitución estatal no eido dos dereitos humanos, é que toda persoa só pode ser condenada á pena definida previamente ao delicto que cometa. O agravamento das penas, xa que logo, non pode ter nunca carácter retroactivo.
Para os delictos cometidos antes do 26 de maio de 1995 rexía o Código Penal do 1973, que permitía redimir as penas polo traballo ou polo estudo. Aos reos de múltiples delictos de asasinato ou violación, por exemplo, o límite efectivo de cumprimento da pena era de 30 anos. Mais o Tribunal Supremo definiu no 1994 que as redencións das penas por estudos ou traballos restaban dese límite de 30 anos, polo que os violadores ou asasinos que cometeran varios destes delictos restarían efectivamente tempo de prisión deses 30 anos.
No tempo do aznarato (2004) a chamada Audiencia Nacional (AN) mudou a regra con Henri Parot para atrasar a súa saída de prisión e decidiu que as redencións acadadas restarían de cadansúa pena individual, o que garantía case sempre que esta caste de delicuentes cumprirían 30 anos efectivos. O etarra recorreu e o Tribunal Supremo (TS) mudou a súa xurisprudencia confirmando a sentenza da AN. O Tribunal Constitucional (TC) rexeitaría no 2008 o recurso de Parot admitindo esta aplicación retroactiva das regras de execución das penas.
Mais no 2012 e 2013 as dúas instancias do Tribunal Europeo de Dereitos Humanos decidiron en cadansúas sentenzas que a doutrina dos tres tribunais españois (AN, TAS e TC) era contraria ao devandito principio de irretroactividade na aplicación da lei penal, e xa que logo, que era inconstitucional. Isto determinou, como era previsíbel, unha enxurrada de liberdades de graves delincuentes en moi pouco tempo, o que xerou grande alarma social.
Velaí que esta alarma social fose da exclusiva responsabilidade, en último de contas, da docilidade a respecto do Goberno Aznar das Salas do Penal da AN e do TS e do propio TC no seu conxunto, ao pular por unha retroactividade penal inconstitucional e antidemocrática que veu ratificar, unha volta máis, a parcialidade dos Altos Tribunais españois.

Despolitizarmos o poder xudicial

A grande maioría dos xuíces e maxistrados nos níveis inferiores e medios (Xulgados unipersoais, Audiencias, Salas do Contencioso e do Social dos Tribunais Superiores autonómicos) son independentes de toda caste de presións políticas. O seu problema é a falla de horas no día para atender o exceso de traballo (o Estado español ten un 40% menos de xuíces que a media europea) e máis a falla de medios materiais, humanos e técnicos para desenvolver de xeito eficaz o seu labor.
Porén, cando subimos na escada profesional atopamos a polítiquería do bipartidismo dinástico. Porque o Consello Xeral do Poder Xudicial, deseñado de primeiras na Constitución para preservar a xudicatura das inmisións dos Ministros de Xustiza, converteuse, coa praxe do tempo, nun órgano partidista que controla con man de ferro os nomeamentos dos Maxistrados do Tribunal Supremo e doutros altos cargos xurisdicionais. Se a isto lle engadimos o control que estes mesmos partidos exerceron sobre o nomeamento dos maxistrados do Tribunal Constitucional (hoxe refén dunha maioría mecánica que xorde da santa vontade de Mariano Rajoy) podemos entender a degradación que vive o noso sistema de garantías xurídicas nos seus chanzos máis determinantes.
Velaí a axenda do Tribunal Constitucional, sempre disposto a lle resolver os problemas institucionais ao Goberno do Estado e lento a adoptar decisións tan importantes como axeitar a nosa xurisprudencia ás resolucións dos Tribunais Europeos de Xustiza e de Dereitos Humanos. Ou as resolucións da Sala do Penal do Tribunal Supremo, que sentaron precedentes coma a “doutrina Parot” ou a desproporción retributiva entre os reos de corrupción e os que sobardan levemente os límites do exercicio dos dereitos á libre expresión ou manifestación. Sen contar a doutrina xurisprudencial dunha Sala do Contencioso do Tribunal Supremo que confirma a ruptura das regras do xogo retributivas das enerxías renovábeis, para facilitar a axenda pro grandes distribuidoras eléctricas do Goberno do Estado.
E velaí como, de paseniño (e ás veces dun xeito acelerado), vaise impondo na cidadanía a idea de que a xustiza non é independente, cando a meirande parte dos seus servidores loita continuamente para manter a súa ecuanimidade e para atender a xeito as súas axendas inabarcábeis.

Estrasburgo: unha sentenza previsíbel

O Tribunal Europeo de Dereitos Humanos (TEDH) ven de resolver, de xeito inapelábel, que a chamada “doutrina Parot” é incompatíbel coa Convención Europea de Dereitos Fundamentais e, xa que logo, coa propia Constitución, pois que, dacordo co seu artigo 10.2, a normativa constitucional relativa a dereitos humanos ha ser interpretada consonte cos tratados internacionais asinados por España neste eido. Asemade, o TEDH constitúe o intérprete auténtico da lexislación de dereitos fundamentais común a todos os Estados da UE. É evidente, xa que logo, que as súas sentenzas definitivas, coma esta, vencellan totalmente aos Poderes Públicos e Tribunais españois.
Cómpre resumirmos a escea. O Código penal (CP) do 1973, vixente para delictos cometidos até fins de maio de 1996, permitía a redención de penas polo traballo, cun límite máximo de cumprimento de 30 anos (sempre que o triplo da pena máis elevada non for inferior). O CP do 1995 suprimiu de vez toda posibilidade de reducir condena a medio dos beneficios penitenciarios polo traballo.
Xa que logo, a “doutrina Parot” e a sentenza do TEDH aplícanse só a delictos xulgados ao abeiro do CP de 1973, polo que só poden cumprir un máximo de 30 anos. Os beneficios de redución das súas penas están xa recoñecidos por resolucións xudiciais ou da Administración penitenciaria irrecurríbeis. Até a sentenza do Tribunal Supremo do 2006 que resolveu a liquidación de condena do etarra Henri Parot, as reducións polo traballo descontábanse dos 30 anos de máximo cumprimento. Mais esa nova doutrina xurisprudencial determinou que a quita había que facela sobre o total da condena: é dicir, se un individuo foi condenado a 60 anos de cárcere por catro mortes penadas con cadanseus 15 anos cometidas entre 1993 e 1995, os seus 9 anos redimidos, por exemplo, non converten a súa pena efectiva en 21, senón nos 30 anos de máximo, xa que a conta teórica ficaría en 51.
Se estas regras xurisprudencias fosen incorporadas ao CP vello no seu día, o TEDH nada tería resolvido contra do Estado español. Mais do que estamos a falar é dunha xurisprudencia que, na práctica, modifica o CP e agrava as súas penas retroactivamente. Baixo a presión dunha lexítima opinión pública, pero dun xeito incompatíbel co principio de legalidade propio da liberdade e da democracia.
O grave problema é que os maxistrados do TS e do Tribunal Constitucional aplicaron esta doutrina coñecedores da alta probabilidade desta sentenza do TEDH (adoptada por 15 maxistrados a prol e só 2 en contra). Aplicárona conscientes de que podían estar a vulnerar a regra de que os delictos cometidos baixo o imperio dunha lei han ser xulgados baixo esa mesma lei e non baixo unha lei agravada posteriormente.
Claro é que poderíamos, de nós quixer, castigar os delictos dun xeito moito máis severo, sen atender aos requirimentos do principio de legalidade e do Estado de Dereito. Mais non viviríamos xa nun réxime de liberdades, porque este esixe cumprir a irretroactividade das leis penais.
Velaí, pois, a sentenza, plenamente vinculante, do Tribunal europeo, que non ten volta de folla ningunha.